Dzień dobry
Dzisiaj wrzucam nowy cykl o broniach. Pierwsza część o nożach. Dzisiaj tylko opis budowy, typy ostrza, krawędzie. Ostatnio ciężko pisać. Czasu mało, a w dodatku myszka wysiadła i komputer. Jak na złość, ale się nie poddam 😀 Ogólnie czemu taki temat? No potrzebny będzie do opisu przykładów nożów, a potem do walki nożem 🙂 Staram się jak mogę, ale czasu brakuje i żałuje, że doba ma 24h.
Wybaczcie za rysunki, ale były robione na kalkulatorze 😀
Polecam do rp, gdzie macie wybór broni, gdy potrzebujecie materiałów z jakich wykonują noże, survival rp. Możliwe chociaż nie chce obiecywać będzie temat pod fantasy o materiałach o nożach wszystko zależy od czasu…
Photo by Thanh Tran on Unsplash
NÓŻ
Noże używane są praktycznie, na co dzień, głównie jako narzędzie w kuchni, jako broń, tradycyjne lub są to religijne narzędzia (niektóre kultury przywiązują wagę duchową i religijną do noża). Tym podziałem jednak zajmę się w drugiej części, a w tej części o tym z czego wykonany jest nóż, budowę noża, pochwę noża i podziały
Teraz napiszę krótko o nożu. Cóż samo słowo nóż wywodzi się ze starego nordyckiego słowa knifr, czyli ostrze. Jest to narzędzie służące do krajania, cięcia. Składa się z metalowego ostrza osadzonego na rękojeści drewnianej, metalowej lub z jakiegoś innego tworzywa sztucznego. To narzędzie z ostrzem trzymane ręcznie lub w inny sposób.
Pierwotnie były wykonane z kamienia, kości, krzemienia i obsydianu. Następnie wraz z postępem technologii ostrza zaczęły być wykonywane z brązu, miedzi, żelaza, stali, ceramiki i tytanu.
BUDOWA NOŻA:
Większość współczesnych noży ma konstrukcję ze stałym ostrzem lub składaną konstrukcję z wzorami ostrzy (scyzoryk). Style mogą się między sobą różnić. Wszystko zależy od twórców, czy kraju pochodzenia ostrza.
Rękojeść i cała broń mają dwie strony: zewnętrzną i wewnętrzną. Wewnętrzna, to ta, która znajduje się przy ciele właściciela, a zewnętrzna skierowana na zewnątrz.
Każdy nóż składa się z dwóch części: rękojeść i głownia.
Głownia – czyli ostrze
Głownia z kolei może być zakrzywiona lub prosta i ma zawsze dwa płazy, czyli płaskie strony boczne.
Nóż może być jednosieczny lub obosieczny. Gdy jest jednosieczny, to głownia ma tylko jedno ostrze, a drugie jest zastąpione grzbietem. Grzbiet możemy nazwać też kręgosłupem i jest to najgrubsza część ostrza, przeciwna do krawędzi. Obosieczny nóż też ma kręgosłup tyle, że bardziej w kierunku środka.
Jeśli chodzi o krawędź to często możemy też dodać słowo brzuch ostrza, wtedy się określa, czy jest łukowate, czy może proste. Sama krawędź noża może być gładka lub ząbkowana, ale może też łączyć oba elementy i tak noże mogą mieć na grzbiecie/kręgosłupie odwrotną krawędź (fałszywą krawędź).
Miejsce łączenia głowni z rękojeścią nazywamy nasadą i może być ona obustronnie zatępiona (wówczas to nazywamy progiem). Może to być także ricasso płaska sekcja noża znajdująca się na skrzyżowaniu ostrza z nożem lub osłoną noża (tarczką). Zazwyczaj w tym miejscu też jest znak twórcy, logo/marka producenta.
Końcowa część głowni, czyli ten zazwyczaj zaostrzony czubek nazywamy sztychem, albo czubkiem, zakończeniem ostrza. Trochę wyżej nad nim znajduje się odcinek nazywany piórem. Czasem sztych bywa obosieczny.
Na nożu na części płazowej często blisko rękojeści znajduje się rowek, którego nazywa się zbroczem, bruzdą lub strudziną (tę ostatnią nazwę używa się w przypadku cienkiego rowka). Z kolei wąziutkie strudziny, wyżłobione rylcem w powierzchni głowni nazywane są bruzdkami. Rowek pozwala na to, żeby ostrze było lżejsze.
Rękojeść – uchwyt
Rękojeść jest podzielona na trzy zasadnicze elementy: trzon (inaczej nazywany trzpieniem), który może być pokryty okładzinami, druga kolejna część to jelec (nie występuje wszędzie, niektóre noże go nie mają) i trzeci głowica.
Cóż trzon to najważniejsza część, którą ujmuje się dłonią. Trzon składa się z kolei z trzpienia, który należy jednocześnie do głowni oraz głowica trzonu, takie charakterystyczne, guzowate, zgrubienie stanowiące zwieńczenie rękojeści od góry. Na głowicy może znajdować się metalowy nit mocowany do trzonu, stanowiący zakończenie noża (pełni rolę ochronną rękojeści).
Niekiedy głowice rękojeści mogą być okute i mogą służyć podobnie jak młotek.
Jest jeszcze jelec ostatni element rękojeści, który ogranicza rękojeść od dołu i tworzy ochronę dla dłoni. Niekiedy zdarza się, że pomiędzy głownią z rękojeścią umieszczany jest dodatkowy element oddzielający je od siebie, może być owalny lub okrągły i nazywamy go tarczką lub osłoną. Uniemożliwia wysunięcia się dłoni na ostrze i chroni dłoń przed działaniem sił zewnętrznych.
Pochwa
Do noża też można dać bardzo ważny element wyposażenia w postaci pochwy (lub kabury), którą nazywa się oprawą broni. Kształt takiego elementu odpowiada kształtowi głowni. Kiedyś były to zszyte dwa kawałki skóry za pomocą mocnych nici lub zespolenie za pomocą nitów. Można było taką pochwę przymocować do pasa, ale posiadały też dodatkowe elementy: metalowe listwy usztywniające (co pozwalało na sprawniejsze wyciągania i wkładana noża), małe kieszonki naszywane na płaszcz pochwy (pełniły rolę przechowywania drobiazgów).
Pochwy były wykonane z różnego rodzaju tworzyw sztucznych oraz niektóre miały kilka okuć dolne, nazywane trzewikiem oraz górne, które pokrywa wlot.
Oba okucia przymocowane są do płaszcza pochwy za pomocą spinaczy, albo nitów.
Z kolei dodatkowym elementem ochronnym pochwę jest gałka ochronna (ale nie zawsze jest stosowana).
Wlot pochwy posiada kołnierz, którego zadaniem jest spasowanie głowni do brzegów pochwy.
W dodatku, jeśli ma być mocowana do pasa powinna mieć szlufki, ale gdy ich nie ma mogą być haki zaczepu żabki. Może być też dławik, czyli dwie sprężyste, odpowiednio przetłoczone taśmy stalowe, które przez nacisk i tarcie płazy głowni nie pozwalają jej na przypadkowe wypadnięcie z pochwy.
Do pochew skórzanych dodawane były rzemyki, które umieszczano u spodu pochwy (w okolicach okucia dolnego), a które można było przywiązać do uda lub łydki (pomagało to w szybkości i sprawności wyciągania i wkładania noża do pochwy).
OSTRZA – same ostrza mogą być wykonane z różnych materiałów, na przykład:
– ze stali węglowej, czyli stop żelaza i węgla. Może pozwolić na to, że nóż będzie bardzo ostry, w dodatku łatwo taki naostrzyć, ale ma dużą wadę jest podatny na rdzę i plamy.
-No i kolejno stal nierdzewna, czyli połączenie stopu żelaza, chromu, ewentualnie niklu i molibdenu, z niewielką ilością węgla. W porównaniu z tym poprzednim nie jest w stanie przyciąć tak ostrej krawędzi, jak stal węglowa, ale jest bardzo odporny na korozje.
–stal nierdzewna ze stali wysokowęglowej to stal nierdzewna z większą zawartością węgla – nieodbarwia się, nie brudzi i zachowuje ostry brzeg. (Mogą tu być laminowane ostrza, czyli połączenie metali w formę tzw. kanapki, a może być też zgrzewane w sposób deseniowy – spawanie)
–tytan – bardziej odporny na zużycie i bardziej elastyczny niż stal
–ceramiczne – twarde, kruche i lekkie. Mogą utrzymywać ostre krawędzie, ale wadą jest kruchość jak szkło i pękają po upuszczeniu na twardą powierzchnię.
–plastikowe ostrza – takie jednorazówki, jak na grilla
Profil/rodzaje głowni:
a) drop point – mocno zaznaczony łuk brzucha ostrza i łagodny, lekko wypukły spadek grzbietu w kierunku sztychu. Tego rodzaju ostrza są odporne na złamania. (bardzo dobre właściwości tnące oraz wytrzymałość czubka głowni) – głównie noże robocze, użytkowe i dla myśliwych
b) clip point – bardzo podobny do poprzedniego noża drop point. Tutaj krzywizna brzucha ostrza jest nieco mniejsza, a grzbiet opada w kierunku sztychy noża po linii prostej. (większa zdolność do przebijania, ale gorsze właściwości tnące) – noże myśliwskie, robocze oraz bojowe.
c) bowie – głownia o wyraźnie zaznaczonym łuku brzucha ostrza i ostrym, lekko wklęsłym spadku grzbietu w kierunku sztychu. Spadek może być głębszy lub płytszy. Często wklęsły odcinek grzbietu, znajdujący się bezpośrednio przy czubku jest zaostrzony, częściowo zaostrzony lub posiada możliwości naostrzenia. Niestety dobre właściwości tnące oraz zdolność przebijania przegrywają ze słabą wytrzymałością czubka i zalezy to od głębokości wcięcia. Im większe wcięcie (głębsze, dłuższe) tym większe prawdopodobieństwo złamania. (bardzo dobre właściwości tnące, przy wysokiej zdolności do przebijania, niska wytrzymałość czubka) wykorzystywany w nożach roboczych i bojowych)
d) trailing point – głownia z mocno zaznaczoną krzywizną krawędzi i wyraźnym brzuchem ostrza oraz sztychem znajdującym się ponad linią grzbietu. Używany głównie do skórowania. (bardzo dobre właściwości tnące odcinka w okolicach brzucha ostrza, wadą jest kontrola nad piórem oraz utrudnione zadawanie pchnięć w walce) głównie noże myśliwskie.
e) recurve – głownia posiada krawędź tnącą w kształcie fali (ząbki), a może mieć różne profile jak drop point, clip point lub bowie. Wklęsły odcinek zazwyczaj zaczyna się od połowy głowni. (krzywizna zapewnia doskonałe właściwości tnące, wadą zaś jest trudność ostrzenia takiego noża na płaskim kamieniu oraz mniejsza wytrzymałość głowni na obciążenia poprzeczne) są to noże myśliwskie, noże do walk oraz noże robocze.
f) kukri – głownia tradycyjnych noży używanych przez nepalskich górali. Podobne do kopisa i machaira. Fala ostrza jest wyraźna, długa i szeroka oraz grzbietu o znacznym łuku pochodzącego z profilu drop-point. Nadaje się do cięcia oraz rąbania. Kukri można też porównać do połączenia głowni recurve. (doskonale nadają się, jako wielofunkcyjne noże użytkowe, wada takiego profilu trudność ostrzenia oraz mała wytrzymałość głowni na obciążenia poprzeczne) wielofunkcyjne noże
g) spear point – nazwa spear jak można się domyślić dotyczy podobieństwa do włóczni. Głownia jest o profilu symetrycznym zazwyczaj, ale nie musi być i wtedy nie są obosieczne, wtedy ich grzbiet jest płaski i przy czubku przechodzi w krótkie (tępe) lub prawdziwe ostrze. Krzywizny brzucha oraz grzbietu są względem siebie identyczne i tworzą kończyste pióro. Od sztyletu odróżnia się tym, że posiada jedną krawędź tnącą, grzbiet zaś pozostaje niezaostrzony lub ostry na krótkim odcinku pióra. (wada, to mała krzywizna brzucha ostrza oraz stosunkowo mała szerokość szlifu, co powoduje gorsze właściwości tnące. W przypadku tego drugiego rodzaju profilu są lepsze właściwości tnące i nóż jest wytrzymalszy) noże bojowe lub nożyce do codziennego użytku, noże do rzucania (noże mają kształt liścia zwężającego się w kierunku rękojeści)
h) dagger (sztylet) – needle point – obosieczna głownia o profilu symetrycznym, z wyraźnie zaznaczoną osią symetrii. Krzywizny brzucha oraz grzbietu są identyczne i tworzą pióro symetryczne obosieczne z centralnie ułożonym sztychem. Obie krawędzie tnące są zaostrzone na całej długości głowni. Brzegi opadają łagodnie i tworzą czubek zabójczo ostry. Z kolei, żeby wzmocnić ostrze występuje mocno wystająca ość, która dzieli sztylet na połowy i ma na celu zmniejszyć ryzyko złamania (zdolność penetracyjna, doskonałość przebijania, w dodatku doskonała możliwość wykorzystania obosieczności, wadą tego ostrza jest mała krzywizna brzucha (jak w spear point) oraz stosunkowo mała szerokość szlifu, co skutkuje gorszymi właściwościami tnącymi) noże wojskowe oraz noże do samoobrony.
i) tanto (chinsel point) – określenie wszystkich głowni o profilu „geometrycznym”, w mniejszym lub większym stopniu nawiązujące do tradycyjnych mieczy i puginałów pochodzących z Japonii. Geometryczna głownia tanto nie posiada brzucha tylko ostre załamanie krawędzi tnącej, które tworzy kanciaste pióro. Dokładnie kończy się ostrym ukośnym ścięciem. Dzięki temu kształtowi daje to odpowiednią grubość ostrza, a co za tym idzie odporność na złamanie. (pióro działa jak gilotyna, a ostre załamanie krawędzi tnącej pruje cięty materiał. Słaba przebijalność oraz właściwości tnące.) noże taktyczne
j) spike – głowa o kształcie ostrego, wydłużonego trójkąta o prostym grzbiecie oraz brzuchu. Ostrzona od strony brzucha. Ma bardzo ostry czubek, minimalny łuk krawędzi tnącej. noże codziennego użytku
k) warncliff – profil ostrza podobnego do typu spike. Krawędź tnąca prosta (może być wklęsła), grzbiet ostro spadający w kierunku czubka ostrza. Ostrze ma kształt jastrzębiego dzioba. (precyzyjnie tnie i struga)
l) sheepsfoot – ostrze głowni lekko łukowate lub całkowicie proste, nie posiadające brzucha. Grzbiet jest wypukły, szybko opadający. Ostrze nie posiada ostro zakończonego czubka. Bardziej wygląda jak nóż do chlebka. Z kolei brak agresywnego pióra sprawia, że głownia o tym profilu często używana jest w nożach ratowniczych.
m) hokkblade – głownia posiadająca na grzbiecie (w okolicy pióra, jelca) hakowate wycięcie znajdujące się na ostrzu, przed właściwą krawędzią tnącą. Najczęściej stosowana w nożach myśliwskich lub w nożach ratowniczych.
n) ulu – ostrze jest półokrągłe. Tworzy półkole lub ćwierć kole, ale może przybierać też kształt trójkąta, z kolei na Arktyce ostrze miało zakończenie bardziej spiczaste. Takie ostrze używano do tradycyjnej broni używanej przez kobiety Inuit, Yupik i Aleut. Ostrze do użytku co dziennego. Zazwyczaj takie ostrze przymocowane jest jedynie do trzpienia po środku.
o) Karambit (kerambit, kurambik lub karambiak) to ostrze pochodzące od noża pochodzącego z Sumatry, wzorowany na pazurach wielkich kotów, czyli zakrzywione koliste ostrze. Coś więcej o nożach tego typu będzie w kolejnej części.
Rodzaj krawędzi tnącej:
- plain – ostrze nieząbkowane, gładkie – na przykład przy nożach składanych (typu folder) jak i z głownią stałą. Jest łatwy do ostrzenia, ze względu na zastosowanie jednolitej krawędzi tnącej.
- serrated – ostrze ząbkowane na całej długości głowni (bez 5-10 mm pióra), wykonane z tej samej, jakości stali dłużej zachowuje właściwą skuteczność cięcia, ale, żeby naostrzyć takie ostrze potrzeba precyzyjnych pilników lub specjalnie ukształtowanych osełek. (ostrze przydatne do cięcia lin lub twardych materiałów).
- combo – połączenie krawędzi plain oraz serrated – częściowo ząbkowane na długości 2-3 cm od strony rękojeśc. (Wadą jest stosunkowo mała długość obu krawędzi tnących)
Rodzaj szlifów:
- full flat (płaski pełny) – w rodzaju szlifu powierzchni boczne głowni są w całości klinem tnącym tworzone przez płaszczyzny ciągnące się od grzbietu po krawędź tnącą (głębokie i równe cięcie)
- flat (częściowo płaski) – powierzchnie boczne klina są płaskie, porównywalne do klina tnącego, są płaskie, jednak w mniej więcej od połowy szerokości głowni zaczynają schodzić się w kierunku krawędzi tnącej. Płaszczyzna klina tnącego może mieć szlif wysoki lub niski. (od szlifu zależy, czy nóż się nie złamie).
- hollow (wklęsły) – powierzchnie boczne klina tnącego są wklęsłe. Szlif może być wyprowadzony na całej szerokości głowni lub tylko na jej części (szlif niski i szlif wysoki). Cienkie ostrze, bardzo dobrze tnący klin przy niewielkiej wysokości szlifu. (Zaleta to dobry stosunek wytrzymałości głowni do dobrze tnącego ostrza, przy głębszych cięciach traci swoją stabilność)
- convex (wypukły) – powierzchnie boczne klina tnącego są lekko wypukłe. Nie można wyraźnie rozgraniczyć klina tnącego oraz krawędzi. Szlif może być wyprowadzony na całej szerokości głowni lub tylko na jej części (szlif niski i wysoki). (dość trudny do wykonania, krawędź tnąca wymaga większej wprawy w ostrzeniu, krawędź tnąca jest wytrzymała)
- zero grind (szlif zerowy) – powierzchnie boczne głowni są płaskie jak w przypadku flat lub full flat, ale podobnie jak w convex nie zachodzi wyraźne rozgraniczenie między klinem tnącym, a samą krawędzią. (Potrzebna tu jest wysoko-udarna stal i zaawansowana technologia hartowania)
- chisel (dłuto) – szlif wyprowadzony jest tylko z jednej strony, a druga jest zupełnie płaska. Może być płaski pełny, częściowy lub wypukły. Tutaj przy szlifie ważną rolę odgrywa zręczność jego użytkowania.
Uchwyt – może być wykonany z wielu różnych materiałów. Są produkowane w szerokiej gamie kształtów i stylów. Często są teksturowane w celu zwiększenia przyczepności.
- drewniane uchwyty – to dobra przyczepność i są ciepłe dla dłoni. Niestety drewno wymaga pielęgnacji i nie są odporne na wodę i pękanie, co za tym idzie zaczynają się odkształcać (oczywiście problem daje się jakoś ominąć po przez używanie twardszych egzotycznych gatunków drzew)
- plastikowe – łatwiejsze w utrzymaniu niż drewniane, ale są śliskie i z czasem stają się kruche
- formowane wtryskowo – wyższej jakości tworzywa sztuczne składające się z polifitalamidu. Te zastrzeżone Zytel lub Grivory są wzmocnione dodatkowo Kevlarem lub włóknem szklanym.
- gumowe – uchwyty preferowane, ponieważ są trwałe i dobrze amortyzują.
- micarta – popularny materiał na noże użytkowe. Materiał jest wytrzymały i stabilny, w dodatku nie przepuszcza wody i jest doskonałym izolatorem. Micarta to wszelkie materiały włókniste odlane z żywicy. Jedną z najbardziej popularnych jest impregnowana włóknem szklanym i żywicą o nazwie G-10.
- skórzane – na niektórych myśliwskich i wojskowych nożach (na przykład KA-BAR). Skórzane uchwyty są zwykle wytwarzane przez układanie skórzanych podkładek lub coś w stylu rękawa otaczającego materiał uchwytu.
- stal nierdzewna i aluminium – są trwałe i sanitarne, ale mogą być śliskie, dlatego noże mają zazwyczaj dodatkowo uchwyty z grzbietami, wypukłościami lub wcięciami. W dodatku jako, że metal jest dobrym przewodnikiem ciepła, to noże mogą być bardzo niewygodne i niebezpieczne (temperatury wysokie i niskie). Dlatego niektóre wykonane w ten sposób bronie powinny być przenoszone w rękawiczkach lub innych ochronnych ubraniach.
- Pochodzenia zwierzęcego – rogi, pazury, kły, kości, poroże (jelonek), kłąb, oosik (kość morsa penisa), róg owcy, róg bawoła, zęby, mop (masa perłowa lub „perła”)
- kamienne
- szkieletowe – musiałam skorzystać Google grafiki. Otóż taki uchwyt, to odcinki materiału podobnego albo tego samego co ostrze. Może być nawet bez odgraniczenia Uchwyt wygląda jak rusztowanie, szkielet lub ma takie wielkie otwory, dlatego taka nazwa. Ponoć te noże często owinięte są sznurkiem lub innymi materiałami, które zwiększają przyczepność. Tutaj znajdziecie przykład: – https://goo.gl/images/t4ee2U
Znaczenie i rola tradycji, religii, a użytkowanie noża:
Cóż nóż odgrywa znaczącą rolę w niektórych kulturach. Symbole nożowe można znaleźć w różnych kulturach, a symbolizuje on na przykład: nóż umieszczony pod łóżkiem podczas rodzenia, aby złagodzić ból albo nóż wbity w zagłówek kołyski, aby chronić dziecko. W krajach anglosaskich włączano noże do rytuałów pogrzebowych, aby zmarli nie byli bezbronni w następnym świecie. Inny sposób użytkowania noża, to ceremonialne ofiary zwierząt. Z kolei samuraje, jako część bushido mogli wykonać rytualne zabójstwo lub seppuku, za pomocą tanto. W Grecji kładzie się nóż z czarną rączką, żeby powstrzymać koszmary.
Ciekawostki:
-Czasem w literaturze można spotkać określenie – podczas działań wojennych ktoś opłazował swojego przeciwnika. Oznacza to, że po prostu obił go płaską stroną szabli, miecza, bagnetu, bez zadania ran ciętych czy kutych.
-uchwyty noży mogą być dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych lub antypoślizgowe, dla osób z nadmierną potliwością dłoni.
Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/N%C3%B3%C5%BC
https://1rblog.pl/profile-glowni-dostepne-w-nozach/
http://www.srebrni.pl/ciekawy-swiat/szerokie-horyzonty/wszystko-o/wszystko-o-nozach/410-wszystko-o-nozach-czesc-v-glownia.html
https://en.wikipedia.org/wiki/Knife
https://ostry-sklep.pl/_cms/view/115/wszystko-o-glowniach-nozy.html
http://www.logo24.pl/Logo24/1,85826,8563064,Noz___geometria_na_ostro____.html
http://www.survivalmag.pl/139-2/
https://en.wikipedia.org/wiki/Ulu
https://www.militaria.pl/noze,_miecze,_maczety/noze_typu_karambit_c1850.xml
Żródło obrazka: https://unsplash.com/photos/-YPxLkfj3AoThanh Tran
Role Playing Polska 
Dodaj komentarz