Zapach

Dzień dobry

Dzisiaj taki ciekawy temat. Chociaż dla niektórych o mocnych nerwach :)

O zapachu jest fajna książka „Pachnidło” – Patricka Süskinda, gdzie główny bohater nie ma woni i morduje młode kobiety, żeby zabrać im ich zapach. Polecam książkę, a tymczasem przejdźmy do tematu.

Photo by Ruslan Zh on Unsplash

Czym jest zapach?

Zapach – (ang. odor, odour smell) cecha związków chemicznych lub ich mieszanin, które mają zdolność do pobudzania narządu węchu. Aby pierwiastek lub związek był wonny, to musi być lotny (wystarczająco duża prężność pary w temperaturze pokojowej). Kolejno musi być zdolny do przenikania przez błonę śluzową i tworzenia kompleksów z białkami receptorowymi, które znajdują się w błonie. Komórki przekazują następnie bodziec do węchomózgowia i wyższych pięter centralnego układu nerwowego. Liczbę bodźców zapachowych u człowieka liczy się około biliona.

Przeciwieństwami zapachu są odoranty – smród, fetor, odór – są to nieprzyjemne zapachy.

Substancje można zidentyfikować za pomocą chromatografu gazowego, który powstał 1955 roku. Wyczuwa on więcej molekuł niż my potrafimy.

Badaniem węchu zajmuje się otaryngolog oraz neurolog i psychiatra.

Olfaktometria – Rodzaje technik badania pomiarów, gdzie, w których nos jest obiektem badań lub pełni funkcję jako przyrządu pomiarowego w czasie badaniu zapachu.

Adaptacja sensoryczna – przebywając w pomieszczeniu, w którym stężenie toksycznego związku rośnie, przestajemy wyczuwać jego zapach, na przykład barszo znany nam: czad.

Ludzki zapach

Ludzie mają indywidualną nutę zapachową (zestaw chemicznych molekuł), a zawdzięczają ją w większym stopniu bakteriom. To one żyją na i w gruczołach, żywią się wydzielinami i produkują lotne substancje, a te dają zapach człowieka. Każdy ma swój indywidualny wzór, który zależy od higieny, ale także od nastroju, który zależy od hormonów, a te sterują wydzielinami z gruczołów łojowych oraz wydzielin apokrynowych (z gruczołów zapachowych – MHA kwas 3-metylo-2-heksenowy). Do tego można jeszcze dodać feromony, które działają indywidualne między osobami i przypuszcza się, że to os nich zależy, czy między dwojgiem ludzi jest „chemia”. Feromony nie mają same z siebie zapachu i są niewyczuwalne do tego czasu dopóki nie zadziałają bakterie, ale są wyjątki, na przykład dzięki mikrobom niemowlę zawdzięcza swój zapach oraz jest też to zapach starszych ludzi. Grupy etniczne ludzi pachną różnie. Najciekawsze jest to, że Koreańczycy nie mają potowych gruczołów apokrynowych i nie znają zapachu ciała. Najsłabiej pachną Chińczycy i Japończycy, więcej biali, a czarni najwięcej. Japończycy określają Europejczyków i Amerykanów – batakusai, czyli „cuchnące masło„.

Zapach potu – znajdują się tu produkty rozkładu steroidowego hormonu testosteronu, androstenol (zapach podobny do zapachu drzewa sandałowego) oraz androstenon (zapach uryny). Kobiety pachną kwaśno, a mężczyźni ostro.

Zapach stóp porównuje się do zapachu limburskiego sera. Między palcami stóp mieszkają bakterie micrococcus sedentarius, które przy beztlenowej redukcji protein tworzą związek methanthiol, który śmierdzi jak przepocona skarpeta. Wszystko zależy od stopy jak będzie śmierdzieć. Im bardziej zrogowaciały naskórek, a do tego niech będzie brak powietrza w butach przez kilka godzin, tym smród będzie silniejszy.

Epoka dezodorantów nadeszła pod koniec XVIII wieku. Dezodoranty zawierają takie substancje jak farnezol lub ester kwasu cytrynowego, które hamują wzrost mikrobów, bo to one powodują te nieprzyjemne zapachy.

Bardzo łatwo zauważyć, że to właśnie bakterie powodują te zapachy, na przykład: nieświeży oddech. W jamie ustnej są bakterie anaerobowe, które nie potrzebują tlenu, psują oddech, rozkładają molekuły białkowe. Tworzą na przykład metantiol (lub nazywany metylmercaptan), który jest obrzydliwe cuchnący oraz inny zapach dimethylsulfid. Im mniejsza produkcja śliny i brak higieny tym gorszy zapach z ust. Taki zapach też może świadczyć o innych chorobach, ale to zostawmy lekarzowi 🙂

Photo by Gades Photography on Unsplash

Perfumy

O tym, że od starożytności ludzie tuszowali swoje własne zapachy (i smrody) używając olejków, balsamów, używali perfumowane wino o czym wspominałam na przykład w modzie Greckiej, Egipskiej oraz Rzymskiej.

Perfumy od X wieku oparte były na alkoholu, ale w Indiach zawsze produkują je dodając olejki. Są też takie kraje, które tworzą perfumy oparte na wodzie.

Słynne zapachy przeznaczone dla płci to na przykład:

–mężczyzna – fougre, paproć, lawenda, mech dębowy.

–kobieta – szypr, mech dębowy, paczula, labdanum, ambra, piżma, cybet, kastoreum, cytrusy lub zapach kwiatowy.

Komponowanie zapachów perfum można nazwać sztuką. Wszystkie składniki dzielą się na nuty zapachowe i różna jest ich intensywność. Po kilku godzinach perfumy inaczej pachną niż na początku, ponieważ każda z nut ma różny czas utleniania. Najpierw wyczuwana jest nuta głowy, czyli górna, potem nuta od serca (środkowa), a ostatnia to nuta bazy lub głębi (dolna). Pierwsza jest od kilku minut do pół godziny, środkowa utrzymuje się na skórze godzinę lub dwie (w dobrych gatunkowo nawet cztery), a ta ostatnia bazowa jest tłem zapachu i jest wyczuwalna od kilkunastu godzin do kilkunastu dni. Ostatnia jest najcięższą nutą zapachową.

Perfumy dzielimy na rodziny:

1. Kwiatowe – jaśmin, róża, fiołek, tuberoza, narcyz, konwalia, bez, geranium, ylang-ylang. Najsilniejszy zapach ma gardenia. Spotyka się perfumy oparte na nucie jednego kwiatu lub kilku, na przykład: Chloe Chloe.

2. Orientalne – opierają się o aromaty żywic i przypraw oraz ambra, piżmo, cyber. W podrodzinie są aromaty kojarzące się z jedzeniem, na przyklad: wanilia lub cynamon. Przykładem orientalnych perfum jest: Gucci Rush.

3. Owocowe, cytrusowe – podstawą są tu olejki eteryczne bergamotki, cytryny, pomarańczy, mandarynki, grejpfruta, jabłek, wiśni oraz ich kwiatów, na przykład: Baby Doll

4. Drzewne – nuty drzewa sandałowego, cedru, paczuli, wrtiweru.

5. Parociowe – (franc. „fougere”) nuta zapachowa lawenda, leśna, mchu dębowego, kumarynowa, bergametowa.

6. Skórzane – nuta zapachowa dymna, palone drewno, tytoń. Przywodzą na myśl zapach skóry.

7. Szyprowe – (franc. chypre oznaczające słowo Cypr) jaśmin, bergamotka, dąb i cytrusy.

8. Aldehydowe – bywają określane jako ciężkie mydlane. Najczęściej używają ich kobiety zdystansowane i eleganckie, na przykład: Chanel N5

Wybór konkretnego zapachu zależy od tego jak pachnie indywidualnie na skórze (zależy od pH).

Niektóre zapachy mogą nam się kojarzyć z dzieciństwem. Z kolei spójrzmy na zwierzęta właśnie po zapachu poznają swoich właścicieli.

Coś zwierzęcego jest w nas, bo dalej jedni ludzie nam pachną, a inni nie i to może powodować, że kogoś lubimy bardziej lub unikamy. Kiedyś zapach miał na celu dopasowanie partnerów i dalej tak jest, bo prędzej czy później da się wyczuć. Biologii nie da się oszukać.

Ciekawostki (uwaga wrażliwi niech nie czytają :))

-Zapach wydzieliny z narządów rodnych kobiety nazywa się kopulinami.

–wiatry jelitowe (gazy) – powstałe przez bakterie jelitowe. 99% to bezwonne gazy – tlen i azot, a za pozostałą część wodor i tab odpowiedzialne są: clostridium difficile, bactedoides vulgatus oraz około 500 innych rodzajów bakterii z jelita grubego. Związki, które ostatecznie powstają to indol (używany w przemyśle kosmetycznym do wytwarzania leków i barwników) – rozcieńczony przyjemny kwiatowy zapach, ale skoncentrowany woń fekaliów, skatol (używany w przemyśle perfumeryjnym) – w połączeniu z indolem nadają stolcowi charakterystyczny smród, siarkowodór – woń zgniłych jaj (w dużych ilościach prowadzi do uduszenia na przykład w gnojówkach często zdarzają się wypadki), siarczek dwumetylowy – płyn o zgniłej woni.

Źródło tekstu:
600 gatunków lokatorów – Jörg Blech
https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Zapach
https://www.styl.pl/magazyn/news-zapach-jest-tym-co-w-nas-najbardziej-zwierzece,nId,2205114
https://polki.pl/moda-i-uroda/perfumy-i-kosmetyki,jakie-sa-rodzaje-rodzin-zapachowych,10015513,artykul.html
https://pl.m.wikibooks.org/wiki/Uciążliwość_zapachowa/Klasyfikacja_zapachów_według_rodzaju
https://portal.abczdrowie.pl/nuty-zapachowe
http://m.glamki.se.pl/uroda/pielegnacja/przewodnik-po-perfumach-czesc-3-rodzaje-zapachow-czyli-perfumy-charakter,20_229.html

Źródło zdjęcia:
https://unsplash.com/photos/t0ZfzT8FopERuslan Zh
https://unsplash.com/photos/tIqZJCzSVmEGades Photography