Dzień dobry
O postapo miałam pisać już wcześniej i potem jakoś wypadło mi z głowy. Na prośbę czytelnika wrzucam wpis. Postapo chyba nigdy się nie nudzi i ciągle wzbudza zainteresowanie. Myślałam, że artykuł wrzucę już w piątek. Wróciłam do pracy, a od czwartku katar i wczoraj najgorszy dzień. Na szczęście się udało.
Photo by Hans Eiskonen on Unsplash
Postapo, postapokalipsa – (łac. post-apo – po apokalipsie; apokalipsa – objawienie tajemnic) jest to podgatunek fantastyki naukowej, science-fiction lub horroru. Jest to też wizja, konwencja, w której rozgrywają się wydarzenia bezpośrednio po kataklizmie, apokalipsie (chociaż niekoniecznie jak później do tego dojdziemy). Często wiąże się z dystopią (antyutopia, kakotopia – złe miejsce), która przedstawia czarną, pesymistyczną wizję przeszłości, wewnętrznie spójną i wynikająca z krytycznej obserwacji sytuacji społecznej. Cywilizacja upada lub już upadła. Rzadziej występuje utopia (na przykład: Igrzyska Śmierci), czyli projekt idealnego ustroju politycznego opartego na sprawiedliwości, solidarności i równości.
Zainteresowanie apokalipsą jest od przynajmniej 2 tysięcy lat p.n.e. (jeśli nie wcześniej), o czym można się dowiedzieć z utworu Epopeja Gilgamesza. Popularność postapo wzrosła jakoś po II wojnie światowej.
Zazwyczaj kataklizm związany jest z: wojną jądrową, wojnę nuklearną, pandemią, epidemią, inwazją obcych, bunt maszyn, niebezpiecznymi eksperymentami genetycznymi (zmutowany wirus, zwierzę, człowiek), biblijnym Sądem Ostatecznym, Ragnarok lub katastrofą ekologiczną, która może obejmować całą planetę albo dotyczyć lokalnej katastrofy (na przykład jak w S.T.A.L.K.E.R.). W tym przypadku, gdy obejmuje lokalnie to musi dotyczyć faktycznie zamkniętego terenu, którego nie można przywrócić do równowagi, w przeciwnym razie nie jest to postapo, tylko na przykład: horror, katastroficzny.
Ziemia przypomina pustkowie (Mad Max/film), lub wieczną zmarzlinę (Pojutrze/film), lub planeta zalana wodą (Wodny świat/film, biblijna Arka Noego), czy ruiny, pozostałości po cywilizacji (Jestem legendą/film, The Last of us/gra).
Społeczeństwo albo nie istnieje albo jest szczątkową strukturą. Niedobitki ludzi żyją w pozostałościach po zniszczonej cywilizacji, albo w schronach/kryptach (Filozofowie/film, Fallout/gra). Społeczeństwo może być częściowo zdziczałe, pozbawione zasad i reguł moralnych. Najważniejsze jest przetrwanie.
Postapo może występować w połączeniu z horrorem, lub w utworze przygodowym, katastroficznym, psychologicznym oraz komediowym (Seksmisja, Wysyp żywych trupów/filmy).
Najczęstsze motywy postapo:
1. Samotność – bohater lub bohaterowie starają się przetrwać w przerażającym, opuszczonym świecie (Jestem legendą/film, Komórka – Stephen King/książka). Dodatkowo bohaterowie często mają niewielką wiedzę o świecie zewnętrznym lub w ogóle jej nie posiadają. Jeśli jest na świecie technologia to może tak być, że nawet społeczeństwo nie będzie w stanie jej wykorzystać (możliwe, że technologia może przytłoczyć ludzi, bo mózg może nie być do niej przystosowany).
2. Konflikt, surwiwal – ocaleni muszą mierzyć się z mutantami, zombie, albo gangami łupieżców, morderców, łowców (The Last of Us, The walking dead).
a) zombie, ghule – żywe trupy
b) przejęty świat przez bóstwa i ich pomioty (Cthulhu/rpg).
c) biblijna Apokalipsa
d) inwazja kosmitów – wojna, narażenie się jakiejś rasie, branie w niewolę, w ludziach budzą się i rozwijają nieznane wcześniej moce (Childhood’s End/serial).
–na planetę trafiają utajone likanotropy (wilkołaki) w meteorytach, po wybuchu księżyca (Al Sarrantonio’s Moonbane/powieść)
–obca istota ukrywa się kilka lat pod ziemią, żeby niespodziewanie zaatakować (Chrono Trigger/crpg)
e) bunt maszyn – opanowany świat przez sztuczną inteligencję (Terminator), awarie, implantowanie ludzi i przejmowanie nad nimi kontroli (The machine stops),
–zniszczony świat przez SI i umieszczenie tych, którzy przeżyli w symulacyjnej, wirtualnej rzeczywistości (Matrix)
–wirus komputerowy zainfekował popularny interfejs i mózg-komputer. Doprowadziło to do śmierci jednej trzeciej populacji, awarii, braku prądu i nowoczesnej technologii (H +: the Digital series/serial).
f) wojna – świat po wojennej zagładzie (Mad Max)
–nuklearna (Metro 2033, Ostatni brzeg – Nevil Shute)
–atomowa (Fallout)
-biologiczna
g) wymarcie cywilizacji (Wehikuł czasu)
h) gangi, frakcje (The last of us)
-„przytulna katastrofa” (ang. cosy catastrophe) – to taka katastrofa, w której cywilizacja dobiega końca i wszyscy są zabijani, z wyjątkiem głównych bohaterów, który mogą się cieszyć względnym komfortem przy niewielkich trudnościach i niebezpieczeństwach.
–Chaos, rewolucja, anarchia (The sheep look up John Brunner)
3. Mesjanizm – ratowanie świata przez jednego lub grupkę bohaterów (wybitnych jednostek). Może też być związane z odnowieniem cywilizacji, albo ratowaniem świata przed katastrofą lub zniwelowania jej skutków (Horizon Zero Down)
4. Wyprawa, eksploatowanie, wędrówka – jakaś osoba lub grupa osób zostaje wyznaczona do wypełnienia zadania ważnego dla społeczności. Podróż ma na celu znalezienia miejsca, gdzie ludzie mogą się bezpiecznie osiedlić, albo w poszukiwaniu artefaktu (Metro 2033, Metro 2034, Metro 2035).
-Dostarczenie książki przez pustkowia przez samotnego wędrowca. W wyniku promieniowania ludzie muszą nosić okulary/gogle (The Book of Eli)
-Badanie ruin miasta
-Wędrowanie bez celu
5. Katastrofa – bohater lub grupa bohaterów są ukazani przed kataklizmem i postawieni przed wyborem: Kogo ratować? Gdzie uciec?
a) ekologiczna:
–zmiana klimatu – wielki ocean po stopieniu się lodowców, na przykład: w wyniku wprowadzenia białej dziury w Słońce przez obcą cywilizację, następuje globalne ocieplenie i wzrost poziomu morza (The Urth of the New Sun – Gene Wolfe)
–nagła epoka lodowcowa (Coming Global Superstorm Withley Strieber)
–załamanie ekosystemu poprzez zanieczyszczenie przez ludzi
–śmierć ważnego gatunku dla ekosystemu, na przykład: pszczół
-nagła ogólnoświatowa susza (The Burning World JG Bellard).
b) kosmiczna:
–zderzenie planety z meteorytem
–problemy ze Słońcem (wypalenie/wybuch Słońca)
–w utworze Edgara Allana Poe „Rozmowa Eirosa i Charmiona” – kometa usunęła azot z ziemskiej atmosfery, w wyniku czego pozostał tylko tlen
c) pandemia i epidemia:
-niebezpieczny wirus powstały naturalnie lub stworzony sztucznie, który zabija (świńska grypa, gruźlica, dżuma, szczep Andromeda)
-zaraza, która powoduje na przykład przemianę w zombie, wampiry, demony (na przykład: zombie – The Walking dead; klikacze – The Last of us; tytani – Atak Tytanów/anime)
-śmiertelna plaga
-wirus, który jest przenoszony płyny ustrojowe. Nosiciele wirusa dostają wysypki na twarzy i atakują niezarażonych: napadają, gwałcą, zabijają, torturują (Przekroczony – Garth Ennis)
-zaraza zabija mężczyzn (oprócz jednego) i cała planeta jest kierowane przez kobiety (The last man/komiks).
-zanieczyszczenia spowodowały, że ludzie musieli przenieść do podziemi. 600 lat później na świecie zaczęły żyć dinozaury (Xenozoic Tales).
-epidemia ślepoty (Ślepota – José Saramago/książka)
-ludzie umierają po masowym programie szczepień, w którym szczepionki były celowo skażone (Pallbearer – Robert Reed)
d) wyczerpanie zasobów – na przykład: przez szczep jakiś bakterii, które niszczą rośliny (Milion Nordenholta Alfred Walter Stewart, Śmierć trawy John Christopher)
-Zasoby ropy zostały prawie wyczerpane, co doprowadziło do braku energii, załamania prawa, porządku (Mad Max, Fallout)
-globalna katastrofa gospodarcza (ocaleni: powieść o nadchodzącym upadku – James Wesley Rawles)
e) może być nagła, nieokreślona katastrofa („Po Londynie” Richard Jefferson)
-zabójcza trująca chmura (Purpurowa chmura MP Shiel) albo zabójcza mgła (Mgła – Stephen King)
-wzrost promieniowania słonecznego, co prowadzi do mutacji (The Drowned World – JG Bellard)
-niebezpieczny katalizator w rakiecie, który spowodował, że cała planeta została zniszczona przez ogień (Adam and no Eve Alfred Baster)
-zmiana dość dziwna, bo niektóre zasady fizyki przestają działać, a w zamian pojawia się magia. Ludzie mogą walczyć za pomocą średniowiecznej broni, ponieważ proch strzelniczy, elektronika nie działa (Ariel – Steve Boyetta, seria Emberverse).
-sieć satelitów wysyłających impulsy, połączona z nanotechnologią zniszczyła większość technologii elektronicznej na świecie, doprowadziła do śmierci prawie wszystkich ludzi, a to co zostało żywe zaczęło mutować (Afterworld).
-eksperymenty z transferem energii ziemskiej pola magnetycznego ziemi (The Quiet Earth)
f) katastrofa geomagnetyczna – wyłączenie nowoczesnej technologii (The long dark), zmiana biegunów.
6. Bezwzględne prawo – w sumie można by uznać też tu „prawo dżungli”. Wygrywa silniejszy. Może być jeszcze, ten który ma odpowiednie zapasy jedzenia, broni i amunicji.
7. Upadek wartości – wartości jako tako nie istnieją jak wcześniej pisałam najważniejsze jest przetrwanie (dehumanizacja, rządy tyranii, dyktatorzy)
Opisy światów postapo
1. Ziemia przedstawiona jako pustynia
2. Zgliszcza zalane wodą lub skute lodem.
3. Miejsce pełne ruin, opuszczonych miejsc.
4. Są dwa rodzaje światów:
a) nietechnologiczny świat przyszłości
b) występuje rozwinięta technologia, ale rozproszona podobnie jak społeczeństwo.
Źródło tekstu:
https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Fantastyka_postapokaliptyczna
https://www.biblionetka.pl/art.aspx?id=1029445
https://bartoszadamiak.com/fantastyka-postapokaliptyczna-post-apo/
https://ostatniatawerna.pl/czym-jest-wlasciwie-postapo/
https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Dystopia
https://ostatniatawerna.pl/jak-skonczyl-sie-swiat-przeglad-motywow-w-postapo/
http://www.survivalmag.pl/189-2/
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Apocalyptic_and_post-apocalyptic_fiction
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Dystopia
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Disease_in_fiction
https://pl.wikipedia.org/wiki/Utopia
Źródło obrazka:
https://unsplash.com/photos/qTxwKHZwl6M
Role Playing Polska 