Jak napisać scenariusz? cz. 5 Konflikt

Dzień dobry

Dzisiaj kolejny temat związany ze scenariuszem. Przepraszam, że tak późno, ale po prostu mam niezłe zawirowania w domu. Dużo pracy ze sobą.

Konflikt – (z łac. conflictus – zderzenie) niezgodność, sprzeczność interesów, sprzeczność poglądów, spór, zatarg.

Konflikt jest kwintesencją istnienia. Konflikty są wszędzie, wśród wszystkich ras, pomiędzy różnicami płci, pomiędzy religiami, między pokoleniami, a także między kulturowe. Uważa się, że konflikt ma niszczycielską moc, ale ma pozytywny aspekt, ukazuje porządek i równowagę. Skutkiem konfliktu może być nowa wiedza. Świat wytrącony z równowagi pozwala na zrozumienie go po konflikcie. Skutkiem konfliktu może być sukces albo porażka. A także możemy w wyniku konfliktu zrozumieć mroczną stronę świata (spojrzenie antagonisty, a nie tylko protagonisty)

Najprostrzą, a zarazem najsłabszą formą wyrażania konfliktu jest przemoc fizyczna oraz przemoc psychiczna, dlatego tak często wiele filmów po nią sięga. W filmie musi się dziać: bijatyka, strzelanina, pościg albo wyścigi. Im więcej akcji, brutalności, walki o władzę tym lepiej. A dodając jasne zakończenie – silniejszy/mądrzejszy wygrywa, to w ogóle tradycyjna forma zakończenia. Bezmyślna przemoc nie wystarcza by skonstruować dobry film. Pierwszy krok w konstruowaniu opowieści to zrozumienie zasad dynamiki konfliktu i zestawienia go do historii, tematu, świata i do bohaterów.

Na przykład walka o władzę ma podstawowe elementy, takie jak: cel, przeszkoda i niechęć do kompromisu.

Filmy zazwyczaj opowiadają o niepełnym życiu, o problemach ludzkości, o pragnieniach (na przykład spokoju), miłości i marzeniach. Stąd, żeby powstała historia nie wystarczy ot tak, spełnić marzeń postaci, bo to nie miałoby sensu. Postać ma dążyć do spełnienia marzeń poprzez pokonywanie przeszkód, barier i przeciwników.

Najważniejsza w konflikcie jest niechęć do kompromisów, to ona podtrzymuje konflikt. Historia może tylko trwać, gdy nie ma kompromisu. Jeśli antagonista i protagonista się ze sobą zgodzą to mamy wówczas koniec historii. Jednakże kompromis może się przydać w wątku pobocznym.

Oprócz konfliktu potrzebna jest jeszcze decyzja, trudna, która prowadzi do sukcesu lub klęski.

Różnica między filmem, a życiem rzeczywistym wiąże się z tym, że człowiek często stara się zachować status quo, nie potrafi się sprzeciwić, podjąć decyzji, a w filmie jak wiemy, gdy bohater nie działa, to film jest nudny, przewidywany.

Walka (konflikt) kojarzy się z rozgrywką pomiędzy dobrem, a złem. Na przykład protagonista zdobywa dobrą siłę poprzez mądrość, dążenie do celu przez pokonywanie konfliktów, co kojarzy się z dobrym, a antagonista ma wiedzę i siłę wynikającą z cielesności ludzkiej. Dobro oznacza oświecenie, duchowość, a właśnie cielesność zło. Miłość, moralność i wierność to cechy pozytywne, gdy samolubność, pycha, bezwzględność kojarzone są negatywnie.

Jednak nie wszystkie filmy opierają się na walce dobra ze złem. Bo według starożytnych Greków antagonista nie oznacza „złego”, a właśnie przeciwnika. Jest po prostu przeszkodą na drodze protagonisty.

Usystematyzowany konflikt między protagonistą, a antagonistą jest celem, a dodatkowo jeszcze dobrze, gdy scenarzysta dąży do natężenia konfliktu, ma on nabierać mocy.

Na początku historii protagonista powinien być słabszy od antagonisty. Jednakże obaj muszą mieć wyraźne cele i zrozumiałą motywację. Nieważne jak silny jest protagonista, to antagonista ma być silniejszy i to on może zniszczyć protagonistę.

Często konflikt skonstruowany jest tak, że opiera się na podobieństwach protagonisty i antagonisty. Szczególnie to wyraźne, gdy coś ich ze sobą łączy, na przykład: przeszłość. Dlatego też antagonista może mieć przewagę nad protagonistą, bo zna go od dziecka i zna jego słabości. Mogą to też być inne tematy pragnień, takie jak:

• miłość
• dążenie do świętości
• dążenie do przygody

Im więcej rodzajów konfliktów w historii, tym więcej przeszkód, co za tym prowadzi do poważniejszego finału.

Początkujący scenarzyści mylą często konflikt z sytuacjami uczuciowymi. Emocje muszą się brać z konfliktu lub go wywoływać.

Konflikt musi być obecny, bądź sugerowany w każdej scenie. Ważne by każda scena skupiała się na najważniejszych elementach. Scenarzysta musi dążyć do głównego konfliktu. Fragmenty nie związane z konfliktem są zbędne. Dlatego scenariusz jest takim konkretnym schematem. Jest taka technika, w której aby utrzymać konflikt i napięcie, to na zakończeniu sceny należy przerwać w momencie kulminacyjnym.

Ważna zasada co do scen – rozwiązanie jednego dobrego konfliktu kończy zazwyczaj scenę albo sekwencję, ale zakończenie głównego konfliktu kończy film, dlatego dobry scenarzysta powinien o tym wiedzieć, by nie zakończyć zbyt szybko historii.

KONFLIKTY dzielimy na dwa rodzaje:

• Zewnętrzne – które mogą być spowodowane przez antagonistę albo sytuację.
• Wewnętrzne – to skaza protagonisty albo dylemat

KONFLIKT ZEWNĘTRZNY dzielimy na:

• Postać kontra postać
• Postać kontra „oni”
• Postać kontra przyroda
• Postać kontra przeznaczenie (los)

KONFLIKT WEWNĘTRZNY – to główne tematy dotyczące postaci. O tym za chwilę…

Teraz zajmiemy się KOŁAMI WYBORU, czyli jednostką i otoczeniem (mikro i makro środowiskiem) między którymi zachodzą konflikty:

Jednostka – to ktoś z kim się utożsamiamy, najczęściej protagonista.

Rodzina/Drużyna – składa się z kilku osób. Mieszkają w świecie protagonisty i dzielą z nim swoje codzienne życie. Są to jednostki wsparcia.

Społeczność – to anonimowa grupa, ale bardziej przychylna protagoniście.

Społeczeństwo – anonimowe, okrutne i bezduszne. Dla niego jednostka nie istnieje ( szczególnie na przykład w skorumpowanym państwie).

Teraz gdy mamy nakreślone okręgi poszczególnych wyborów skupimy się na opisaniu poszczególnych konfliktów:

POSTAĆ KONTRA POSTAĆ

Jest to konflikt pomiędzy dwoma bohaterami, którzy pragną tego samego. Często mamy tu podział na dobrego – protagonistę i złego – antagonistę, ale jak wcześniej wspominałam to nie jest konieczne. Ten konflikt występuje w prawie wszystkich filmach romantycznych.

POSTAĆ KONTRA „ONI”

Protagonista jest bezradny wobec anonimowej potęgi jakiegoś społeczeństwa – rządu, wojska, Urzędu Skarbowego, CIA, nazistom, przybyszom z kosmosu, albo innych niezbadanych sił, które chcą zapanować nad innymi albo ich zniszczyć (antagonista). Żeby taki konflikt funkcjonował to „oni” muszą mieć konkretne oblicze, które uosabia anonimowe zagrożenie. Zagrażająca siła może być niezdefiniowana i tajemnicza, jednak zaleca się by antagonista dla widza był zrozumiały.

Jednostka rzuca społeczeństwu wyzwanie, sprzeciwia się, co powoduje konflikt. Wynikiem może być wygrana, która oznacza, że jednostka ma znaczenie, a przegrana z kolei, że jednostka nie może nic sama zdziałać, nie może pokonać systemu.

POSTAĆ KONTRA PRZYRODA

W tym konflikcie protagonista jest uwikłany w walkę z otoczeniem – geografią lub jakąś katastrofą naturalna/wywołaną sztucznie. Ma tutaj być przeszkoda, która uniemożliwia przedostanie się z punktu A do punktu B. Przyroda może być potężna, anonimowa i groźna. W przypadku tego konfliktu, problem jest rozwiązywany zazwyczaj przez drużynę/grupę bohaterów, którzy muszą stawić czoła żywiołowi.

POSTAĆ KONTRA PRZEZNACZENIE/LOS

Według starożytnych Greków przeznaczenie to konkretna siła obecna w tym świecie. Tragedie greckie opierały się na tym, że przeznaczenia nie da się zmienić. Przykładem tutaj jest tragedia Edyp. We współczesnych filmach przeznaczenie związane jest z tym co zrobił protagonista. Tymczasem człowiek niby ma wolną wolę i często rzuca wyzwania bogom i losowi, i to jest przykład konfliktu.

POSTAĆ KONTRA WNĘTRZE (JA)

To zmaganie się bohatera z wewnętrzną słabością (obawy, alkoholizm, choroba psychiczna, rozterki moralne, uraz psychiczny). Są to też wewnętrzne rozterki, bolesne decyzje (nie da się określić, która decyzja jest lepsza), błędy i brak samoakceptacji.  Konflikt wewnętrzny jest niemalże w każdym dobrym filmie. Niestety konflikt wewnętrzny trudno pokazać, bo jak przedstawić w filmie, że ktoś coś sobie myśli? W teatralnej sztuce monologi są dopuszczalne, ale w filmie już nie.

Wewnętrzna walka określająca protagonistę, to może być również z demonami.

Kumulacja konfliktów

Filmy przygodowe i akcji mają często wiele konfliktów. Im więcej różnych konfliktów tym ciekawszy film.

Model tragiczny

Chyba najrzadziej stosowany model tragiczny to, wtedy gdy protagonista traci wszystko, co miał i przegrywa, a wszystko przez jego dumę albo próżność.

Stawka

Chodzi o to by scenarzysta podbijał stawkę. Polega to na tym, że w momencie kulminacyjnym nieprawidłowa decyzja prowadzi do utraty wszystkiego lub niewielkiej straty, ale za to poważnych konsekwencji.

Pułapka

To wyklucza kompromis. Pułapka dąży do zderzenia się protagonisty z antagonistą. To wydarzenie, sytuacja, chwila, cecha charakteru, która zmusza do działania, na przykład: miłość, poczucie obowiązku.

Motywacja

Przeciwnicy muszą mieć dobry powód do walki, odmowy kompromisu. Również bohater powinien mieć silną motywację. Im bardziej złożona motywacja tym ciekawszy konflikt i walka.

Źródło tekstu:

Fade in czyli jak pisać scenariusz filmowy

https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Konflikt

Źródło obrazka:

https://unsplash.com/photos/black-and-orange-power-tool-y57MGB34dEE