Jak napisać scenariusz? cz. 9 Podsumowanie, opisy i dialogi

Dzień dobry

Właściwie to dzisiaj jest przedostatni wpis o scenariuszu. Zapraszam.

Film to opowieść w obrazach i dźwięku. Scenarzysta ma za zadanie tworzyć obrazy i dźwięk, za pomocą opisu akcji, scenografii, postaci i nastroju. Opisy powinny być proste i przejrzyste, powinny oddać dynamikę i emocje, a przy tym oddziałowywać na wyobraźnię. Fabuła powinna być zwięzła, przejrzysta i zwarta. W powieści autor może pozwolić sobie na rozwlekłe akapity, ale w scenariuszu jest to mie do przyjęcia.

Akapity

Nie powinny być obszerne. Rozbudowane akapity utrudniają czytanie i powodują, że czytający gubi wątek. Idealny akapit to cztery – najwyżej pięć krótkich, zwięzłych zdań pojedynczych (podmiot, orzeczenie, dopełnienie). Jeśli mamy duży akapit, warto zastosować technikę podzielenia go na mniejsze części.

Przypominam, że jedna strona odpowiada 1 minucie filmu.

Czas

Zawsze, ale to zawsze piszemy w czasie teraźniejszym. Nawet jeśli jest to retrospekcja!

To tylko widać i słychać

Przykładem niebanalnym jest to, że pisarz może opisać myśli, emocje bohatera, zawrzeć też jego przeszłość i aktualne rozważania, a scenarzysta tylko może przedstawić czas teraźniejszy i tylko to co widać, i słychać. To widz na podstawie zachowania i kontekstu sceny ma wyczytać zamiar bohatera.

Opis miejsca

Zbyt szczegółowy opis rozwleka fabułę i akcję. Często opis miejsca wystarczy podkreślić jednym słowem na przykład: gówniany. Ale jak już opisujemy miejsce to krótko o tak, by ten świat oddziaływał na wyobraźnię.

Opis postaci

Gdy wprowadza się nową postać to można ją opisać w kilku słowach, ale nie należy rozczulać się nad szczegółami. Cechy charakteru trzeba pokazać, a nie opisać.

Porównanie i metafora

Porównania można zastosować jako środek stylistyczny dwóch rzeczy niepozornie do siebie podobnych. Chodzi o poruszenie wyobraźni. Opisy powinny być oryginalne.

Ostrożnie z przysłówkami

Nadmiar przysłówków spowalnia czytanie. Przysłówek odpowiada na pytanie: jak? Zazwyczaj przysłówki to podpórki źle dobranego czasownika.

Zbędne przymiotniki

Przymiotnik odpowiada na pytania: jaki? jaka? jakie? Nadmiar przymiotników podobnie jak przysłówków spowalnia lekturę i sprawia, że akcja ginie pod natłokiem słów. Nadmiar przymiotników można zastąpić bardziej ekspresyjnymi rzeczownikami. Na przykład: eleganckie, modne mieszkanie zastąpimy rzeczownikiem – apartament.

Najczęściej inne popełnione błędy:

• powtarzające się czasowniki;
• błędy ortograficzne, interpunkcyjne i gramatyczne;
• zbyt mało odpowiednich słów;
• ustawianie kamery – nie powinno się opisywać ustawienia kamery, bo to nie należy do zadania scenarzysty. Rzecz absolutnie zakazana;
• przegadane pierwsze strony – rozwlekłe opisy.

ROLA DIALOGU

Dramat opiera się niemal wyłącznie na dialogu. Trzeba pamiętać jednak, że nie chodzi o przegadanie, a tradycyjne wywodzące się z filmów niemych chodzi o jak najmniejszą ilość dialogów. Nawet te filmy, gdzie bohater mówi krótkie kwestie, jest ciekawszy niż te przegadane.

Dialog w filmie ma trzy zadania:

1. Przyspieszyć rozwój akcji
2. Przybliżyć bohaterów
3. Nawiązać do świata

Trzeba pamiętać, że dialog nie jest zapisem prawdziwej rozmowy. Dialog nie może być przypadkowy. Podobnie jak każdy element filmu ma początek, rozwinięcie i zakończenie.

Ciekawostką jest, że przy rozmowie telefonicznej bohaterowie mówią: „tak?”, a nie „halo„, a po zakończeniu rozmowy nawet nie żegnają się.

Bohaterowie mogą być bezpośredni, ale żeby podkreślić ich głębię, złożoność warto, żeby mówił podtekstami.

Trzeba przestrzegać zasady, że każdy z bohaterów mówi własnym głosem, bo każdy ma inne doświadczenia życiowe.

Żeby ułatwić sobie zadanie warto stworzyć konkretnie postać pod konkretną osobę/aktora.

Zasady

W dialogach trzeba wystrzegać się zbędnych słów oraz powielania powtórzeń imienia.

Monologi trzeba starannie zaplanować. O tyle że monologi tak to są zupełnie zbędne, powinno się ich unikać.

W filmach powinno unikać się banałów, czyli zwrotów znanych o nadużywanych

Poza tym nie zaleca się nauczać, chyba że ma to wynikać z podtekstów. W każdym razie problem pojawia się, wtedy gdy tłumaczy się się widzowi rzeczy oczywiste albo wdawanie się w zbędne szczegóły.

Dobrą techniką jest też zasugerowanie co może stać się w przyszłości.

Interpunkcja

Podwójny myślnik (–) sugeruje, że rozmowa została przerwana.

Wielokropek (…) używa się, gdy zdanie jest urwane, niedokończone, a także gdy postać gubi wątek, zamyśla się albo zmienia temat.

Myślnik (-) oznacza dynamiczną szybką rozmowę.

Kursywa – gdy scenarzysta chce podkreślić słowa. Nie zaleca się używania jej.

Wielkie litery – oznaczają, że bohater krzyczy i raczej podobnie jak kursywę unika się używania wielkich liter.

Skróty – możemy używać na przykład takie skróty jak AGD, ale już liczby piszemy słownie, a nie cyframi arabskimi.

Przecinek – sugeruje wahanie.

PROBLEMY ZWIĄZANE Z REDAGOWANIEM

1. Zbyt długa fabuła:
   • podbicie stawki
   • skup się na akcji
   • zmniejszenie opisów
   • rezygnacja z pobocznych wątków nic nie wnoszących do fabuły
2. Protagonista nie wzbudza sympatii:
   • daj mu psa
   • zbyt słaba motywacja, nikłe powody do działania
3. Protagonista wydaje się być nudny, zbyt płytki:
   • dodaj skazę albo ducha (konflikt wewnętrzny)
   • dodaj błędną motywację, ukryj prawdziwe powody
4. Ekspozycja:
   • otoczenie powinno rozwiązać problem
   • konflikt warto wpleść w trudną sytuację
5. Zbyt długa scena:
   • najlepiej dać ją najpóźniej i najszybciej ją zakończyć.
   • Zbyt długie dialogi warto skrócić
6. Scenariusz liczy za dużo stron:
   • wytnij niepotrzebne sceny
   • spójrz na wskazówki sceniczne
7. Fabuła jest niespójna:
   • musi być ciąg przyczynowo-skutkowy
   • w scenie protagonista musi dążyć do celu
   • warto zadać sobie pytanie: czy fabuła jest zgodna z wymaganiami gatunku?

Źródło tekstu:

Fade in czyli jak pisać scenariusz filmowy

Źródło obrazka:

https://unsplash.com/photos/a-woman-sitting-on-a-couch-in-a-dark-room-qh92IB0-ZjY