Instrumenty muzyczne cz. 1 – Berimbau

Dzień dobry

Dzisiaj instrumenty muzyczne. Zaczynamy wyjątkowo od berimbau, chociaż będzie też początek cyklu instrumentów, ale że obiecałam opisanie capoeiry, a problem jest taki, że pomerdało mi się z książką, bo książka podzielona jest chyba na dwie części i dużo informacji pominęłam początkowych m. in. historie capoeiry, to muszę jeszcze raz przejrzeć wszystko po kolei, w dodatku mam dużo artykułów do aktualizacji oraz muszę zaktualizować informację na stronie spis treści, no a czas okrojony. Jeszcze trzeba chęci i sił na to wszystko. *Jeszcze bym zagapiła się i bym źle pojechała tramwajem…* w każdym razie możliwe że przez weekend usiądę i coś porobię. Do sierpnia regularnie, co tydzień będą pojawiać się wpisy psychologii oraz emocji, ale ze względu na moją dość dużą produktywność ostatnio i zmiany na blogu, które muszę w końcu wprowadzić po prostu będzie tego więcej. Nie wiem czy to dobrze czy też źle. W każdym razie jest ok. Często marudzę na blogu, ale to już inna sprawa. Może kiedyś o tym wspomnę co mnie przytłacza, ale nie od tego mam tego bloga. Pozdrawiam i miłego czytania.

Zdjęcie własne 🙂 Moja córka z berimbau

Z tym instrumentem wiąże się wiele mitów i ludowych legend.

Maestre Pastinha opowiadał, że kiedyś do jednego z końców berimbau mocowano obosieczny zaostrzony sierp, co czyniło z niego niebezpieczną broń. Dzięki temu łączył dwa bieguny podobnie jak w capoeira, w której używano tego instrumentu – reprezentował zarówno: muzykę jak i śmierć, taniec i walkę oraz piękno i przemoc.

W niektórych częściach Afryki zabraniano gry na instrumencie młodym chłopcom zajmującym się wypasem bydła, bo sądzono, że jego dźwięk zabierze duszę młodzieńca – niedoświadczoną – do „kraju, z którego nie ma powrotu”.

Na Kubie nazywa się berimbau – burumbumba. Instrument ten używa się do porozumiewania się z duchami zmarłych przodków (eguns) podczas ceremonii nekromancji.

Berimbau był również używany w XIX w. w różnych częściach Afryki i Brazylii jako instrument towarzyszący śpiewom, opowiadaniu historii i recytowaniu poezji.

Berimbau tworzy nastrój oraz dyktuje rytm i rodzaj gry, który odbywa się w roda. Razem z klaskaniem w dłonie, śpiewami, pandeiro i atabaque berimbau wpływa na akcje graczy wewnątrz roda. Chodzi głównie o przywołanie, przyciągnięcie do kręgu siły i energii, która zmienia się wraz ze zmianą rytmu.

Berimbau jest wykonany z drewnianego łuku, o długości mniej więcej siedmiu dłoni i szerokości od trzech czwartych do jednego cala.

Na szerszym końcu robi się nacięcie, do którego przywiązuje się stalowy drut. Drugi koniec obwiązuje się skórzaną łatą, aby drut nie przeciął drewna. Skąd wziąć taki drut? A najczęściej bierze się go wyjmuje z wnętrza starych opon samochodowych.

Sucha wydrążona tykwa, zwana cahaça po portugalsku, służy za instrument perkusyjny, którego zadaniem jest wzmacnianie dźwięku. W miejscu gdzie był ogonek owocu, drąży się szeroki otwór, a po przeciwnej stronie drąży się dwa małe otworki, przez które przeciąga się sznurek, a następnie przywiązuje się tykwę do łuku.

Berimbau trzyma się najczęściej w lewej dłoni razem z kamieniem, monetą lub metalową rurką (vintém), które wytwarzają jedną z dwóch nut, produkowanych przez instrument w zależności czy dotykają metalowego drutu.

Dźwięk berimbau powstaje na skutek uderzenia drutu drewnianą pałeczką (baqueta) długości około 12 cali, którą się trzyma z małym kubkiem (caxixi) wykonanym ze splecionej słomy. Wewnątrz caxixi znajdują się drobne kamyczki lub sucha fasola, których grzechotanie wzmacnia berimbau.

Przyciskając tykwę do brzucha lub odsuwając, muzyk może uzyskać różne modulacje podstawowych nut.

Są trzy rodzaje berimbau i idealnie jest, gdy grają one jednocześnie:

• gunga – ma niższy dźwięk i pełni rolę basu; utrzymuje rytm, zazwyczaj jest to podstawa bez wariacji.
• médio – inaczej de centro nakłada się na rytm grany przez gunga. Pełni rolę jak gitara rytmiczna. Można na nim zagrać podstawowy temat, potem wariacje i znów podstawowy temat.
• viola lub violinha – ma najwyższy dźwięk. Jego rolą jest synkopowanie lub improwizacja. Można go porównać do solowej gry na gitarze.

W profesjonalnych dłoniach muzyka ciężko uwierzyć, że ten instrument ma tylko dwa dźwięki.

Ruchy graczy wewnątrz roda odzwierciedlają grane rytmy.

W zależności od uderzeń czy rytmów gra może być powolna i podstępna, szybka i agresywna lub otwarta i harmonijna.

Źródło tekstu:

Capoeira sztuka walki, muzyka, taniec, życie – Nestor Capoeira