Gramatyka i Interpunkcja cz. 1 Kiedy stawiamy przecinek?

Dzień dobry

Ten temat będzie dla mnie ważny, ponieważ interpunkcja to moja bardzo słaba strona. Ostatnio szukałam informacji o spójniku „że”, dlatego też ten temat. Niestety czasu coraz mniej – praca i w weekend mogę tylko odpocząć, dlatego może się zdarzyć, że wpisu kiedyś nie będzie, dlatego zaglądajcie na grupę. Poza tym mam ostatnio pewne problemy, o których może kiedyś napiszę.
Póki co dobrej nocy, bo ja o 4 muszę do pracy wstać.

Photo by Amador Loureiro on Unsplash

Przecinek to najpopularniejszy interpunkcyjny znak rozdzielający

1. Spójnik „że”
a) Spójnik w zadaniu współrzędnym – przypadki „i że„; „oraz że”; „lub że”; „albo że„; „ani że” – przy tych wyrażeniach nie stawiamy przecinka.

Nie sądziłam, że przyjadę nad morze i że pojadę jeszcze w góry.
Nie sądziłam, że przyjadę nad morze albo że pojadę w góry.
Idę zjeść obiad i jak zjem, pójdziemy do parku.

b) Spójnik w połączeniu z innymi spójnikami, partykułami i przysłówkami. Przecinek należy postawić przecinek przed całym wyrażeniem („cofanie przecinka„).

„Zwłaszcza że”; „Mimo że”; „Chyba że”; „chyba żeby”; „dlatego że”; „ile że”; „tylko że”; „szczególnie że”; „tym bardziej że”; „zwłaszcza że”; „jako że”; „tak że” (=”więc„); „tym bardziej że”.

Nie słuchał mnie, zwłaszcza że nie miał racji.
Nie słuchał mnie, mimo że mu mówiłam.
Pojedziemy pociągiem, chyba że będzie jechał autobus.

Wyjątek stanowi „dlatego, że„, gdy jest akcent oraz „tym bardziej, że”

Nie jem mielonych dlatego, że ich nie lubię.

c) W innych przypadkach przed „że” stawiamy zawsze przecinek.

2. Spójnik „zatem” – zazwyczaj przed zatem stawia się przecinek, ale nie zawsze występuje on przed spójnikiem. Czasem przecinek zostaje przesunięty, gdy z jednej wypowiedzi można stworzyć dwa odrębne zdania.

Nie wróciłaś o określonej porze, zatem nie możesz iść na dyskotekę szkolną.
Nie wróciłaś o określonej porze, nie możesz zatem iść na dyskotekę szkolną.
Nie wróciłaś o określonej porze. Nie możesz zatem iść na dyskotekę szkolną.

3. Spójnik „a” – Przecinek przed „a” stawia się, wtedy gdy występuje jako łącznik dwóch zdań składniowych lub w przypadku wprowadzenia przeciwstawienia lub dopowiedzenia.

Zapukałam do drzwi, a on mi nie otworzył. (łącznik dwóch zdań)
Miałem zjeść kanapkę z serem, a nie z szynką. (przeciwstawne)
Pracuje w biurze, a dokładnie jako asystentka dyrektora. (dopowiedzenie)

Są wyjątki, gdzie przed „a” nie stawiamy przecinka
a) Gdy spójnik „a” można zastąpić spójnikiem „i”

Piłka leży pomiędzy biurkiem a koszem.

b) Gdy jest to powtórzenie, które ma na celu wzmocnić odpowiedź.

Tańcowałem a tańcowałem.

4. Zaimek „gdzie”

a) służy często do tworzenia zdań składniowych, co wymusza do postawienia przecinka.

Leży na półce tam, gdzie położyłeś.

b) Może być też tak, że ten zaimek zaczyna zdanie i wtedy drugą część zdania musimy oddzielić przecinkiem.

Gdzie twój dom, tam twoja rodzina.

c) „Gdzie” występuje często w połączeniu z innymi częściami mowy, na przykład: „rzadko gdzie”, „mało gdzie” i wtedy przecinek stawia się przed całym wyrażeniem.

d) Przed „tam gdzie” zazwyczaj jest przecinek, ale może się zdarzyć wyjątek, gdzie „tam” i „gdzie” rozdzielone są przecinkiem.

Mieszkają tam, gdzie się urodziła.
Wynajęła mieszkanie, tam gdzie się urodziła.

5. Spójnik „gdyż” – zawsze stawiamy przecinek.

Byłam głodna, gdyż nie zjadłam śniadania.

6. Spójnik „lecz” – zawsze stawiamy przecinek.

Porozmawiałabym z nim, lecz bardzo się śpieszę.

7. „Ponieważ” – zawsze stawiamy przecinek

Nie było mnie w pracy, ponieważ byłam chora.

Może być też tak, że zaczyna zdanie złożone i wtedy drugą część zdania musimy oddzielić przecinkiem.

Ponieważ cie nie było, zaczęliśmy bez ciebie.

8. Spójnik „oraz” – podobne do spójnika „i”; zazwyczaj nie spotkamy tutaj przecinka.

Ja oraz moja mama poszłyśmy do sklepu.

Wyjątek stanowi dopowiedzenie, które trzeba oddzielić przecinkiem.

Wczoraj posprzątałem pokój, w który wyniosłem śmieci, oraz zmieniłem pościel.

9. „Który”

a) Zazwyczaj przecinek stawiamy przed: „który”, „która” i „które”.

Zjadłem ciasto, które mi smakowało.

b) Przecinek jest przesunięty podobnie jak przy spójniku „że” – „podczas której„, „na podstawie której„, „do której„, „w czasie której„, „o której”

c) Przecinka nie stawiamy przed: „albo który„, „ani który”, „i który„, „lub który„, „oraz który„. Na szczęście to rzadkie połączenia.

d) Wyjątek stawiania przecinka przed: „albo który„, „ani który”, „i który„, „lub który„, „oraz który” – jest wtedy gdy to dopowiedzenie.

10. Przed „lub” – nie stawiamy przecinka

Mogę czytać lub pisać.

Wyjątek stanowi wtrącenie/dopowiedzenie, ale bardzo rzadko występuje.

Mogę czytać dobre książki, lub sama zacząć pisać.

11. Spójnik „i” – nigdy nie stawiamy przecinka.

Mam mamę i tatę.

Jest tu jednak wyjątek – stawiamy przecinek przy dopowiedzeniu. Występuje dość często w mowie.

Zrobiłam wam pyszny obiad, którego musicie spróbować, i mam nadzieje, że będzie wam smakował.

12. Spójnik „więc” – służy do tworzenia zdań złożonych, w których jedno zdanie składowe jest wynikiem drugiego.

a) Nie zawsze przecinek będzie bezpośrednio przed „więc”.

Mam ochotę na spacer, więc muszę się przejść.
Mam ochotę na spacer, muszę się więc przejść.

b) Może być też tak, że przecinek jest zastąpiony kropką.

Mam ochotę na spacer. Musze się więc przejść.

c) Bywa też tak, że więc towarzyszy inny spójnik i tutaj stosujemy przecinek przed całym wyrażeniem: „a więc”, „no więc”, „tak więc”.

13. „Ale” – przecinek stawiamy praktycznie zawsze.

Mieliśmy jechać na plaże, ale zaczął padać deszcz.

Wyjątek stanowi używanie ale jako odrębnego wyrazu.

Ale to już!

14. „Czy”

a) Zawsze stawiamy przecinek, gdy używamy go w celu wprowadzenia zdania składniowego.

Posprzątałaś mieszkanie, czy sama muszę to zrobić?

b) Stawiamy przecinek w przypadku wtrącenia i używamy takich wyrażeń: „czy może„, „czy jednak„, „czy raczej„.

Zrobisz pracę domową, czy może chcesz iść najpierw na spacer?

c) Nie stawiamy przecinka, gdy zdanie jest równorzędne.

Herbata czy płaszcz?

d) Jeśli zaczynamy od słowa „czy”, to najczęściej powstaje zdanie złożone. Druga część zostaje rozdzielona. Najczęściej czy używamy „czy” w przypadku pytań i zastępujemy „przecinek”, „znakiem zapytania”

Czy mam jakieś szanse w tym konkursie, sama nie wiem.
Czy mogę liczyć na twoją pomoc?

15. Spójnik „bo” – zawsze stawiamy przecinek.

Nie idę do kina, bo nie mam na to ochoty.

16. Zaimek „gdy”

a) Stosuje się do zdań złożonych, dlatego trzeba stawiać przecinek.

Zrobię obiad, gdy zrobię zakupy.

b) Jeśli zaimek ten stoi na początku zdania, to wymusza postawienie przecinka w drugim składowym:

Gdy zrobię obiad, będziecie go mogli zjeść.

c) Zaimek często tworzy zwroty: „podczas gdy„, „dopiero gdy” i w takim przypadku stawia się przecinek przed całym zwrotem.

Robiłam obiad, podczas gdy ty spacerowałeś z dzieckiem.

Wyjątek stanowi „wtedy, gdy”.

Pójdę pograć w piłkę wtedy, gdy zrobię pracę domową.

17. „Albo” – zazwyczaj przecinka nie stawiamy, gdy występuje w zdaniu pojedynczo (i wynika ze zdania niepewność, niewiedza).

Do wyboru jest kawa albo herbata.

a) Na pewno przecinek pojawi się przy powtórzeniach.

Albo jesz, albo wychodzimy.

b) Przy wtrąceniach, dopowiedzeniach.

Myślała, że ugotowała dobrą zupę, albo raczej przesoloną, bo nie jestem w stanie jej zjeść.

18. „Kiedy” – zazwyczaj stosuje się do tworzenia zdań składowych.

Zrozumiałem jaki jesteś, kiedy mi nie pomogłeś.

a) Może wystąpić na początku zdania i wtedy należy rozdzielić kolejną część zdania złożonego.

Kiedy weszłam do pokoju, wszyscy na mnie spojrzeli.

b) „Kiedy” może występować jako samodzielne słowo i wtedy nie ma przecinka.

Nie pamiętam kiedy.

19. Zaimek/Spójnik „to” („rzeczowy” lub „przymiotny”) – pewno jeszcze do tego wrócę, ale wyraz ten może być też czasownikiem (jako łącznik), partykułą. Przecinek stawiamy wtedy, gdy jest spójnikiem (wprowadza zdanie współrzędne).

Nie umiesz, to nie rób.

Oddzielamy także wtrącone zdania.

Podobno on mnie kocha, to nic dla mnie nie znaczy.

Na dzisiaj niestety, to by było na tyle. Chciałam wyczerpać temat, ale zabrakło czasu i o interpunkcji będzie w kolejnym wpisie trochę więcej.

Źródło obrazka: https://unsplash.com/photos/BVyNlchWqzs Amador Loureiro

Gramatyka i Interpunkcja cz. 1 Kiedy stawiamy przecinek?

Photo by Amador Loureiro on Unsplash

2 myśli na temat “Gramatyka i Interpunkcja cz. 1 Kiedy stawiamy przecinek?”

Dodaj własny

Dodaj komentarz Anuluj pisanie odpowiedzi

ROLE PLAYING POLSKA NA FACEBOOKU

ROLE PLAYING POLSKA NA FACEBOOKU

Tekstowe Gry Fabularne – kliknij link i dołącz do nich

RolePlay

Photo by Amador Loureiro on Unsplash

Udostępnij:

Powiązane

2 myśli na temat “Gramatyka i Interpunkcja cz. 1 Kiedy stawiamy przecinek?”

Dodaj własny

Dodaj komentarz Anuluj pisanie odpowiedzi

ROLE PLAYING POLSKA NA FACEBOOKU

ROLE PLAYING POLSKA NA FACEBOOKU

Tekstowe Gry Fabularne – kliknij link i dołącz do nich

RolePlay