Dzień dobry
Dzisiaj kolejny temat z psychologii. Przypominam jednak, że psychologiem nie jestem. Tematyka bloga dotyczy jak pisać, opisać dane zachowanie.
Szantaż emocjonalny to technika psychomanipulacji, w której celem jest wpłynięcie na uczucia i emocje drugiej osoby w celu wymuszenia na niej określonego zachowania. Wywołuje cierpienie ofiar, a te ulegają presji.
Jest stosowany nieświadomie, ale częściej świadomie. Z reguły stosuje się go wobec osób najbliższych lub takich których reakcje są w stanie przewidzieć.
Szantaż emocjonalny kwalifikuje się jako objaw przemocy emocjonalnej.
Szantaż emocjonalny to sytuacja, która angażuje dwoje ludzi: osobę szantażującą oraz szantażowanego. Szantaż ten polega na zastosowaniu pewnego triku. Osoba szantażująca kieruje wobec szantażowanego zakamuflowany przekaz, gdzie zawarta jest informacja o jej oczekiwaniach oraz komunikat, że jeśli jego żądania nie zostaną spełnione to w życiu szantażowanego stanie się coś strasznego.
Komunikat szantażującego wywołuje u szantażowanego poczucie obowiązku, poczucie winy, jeśli ten nie chce spełnić oczekiwań, powoduje także strach związany na przykład z groźbą odejścia, obrażenia się, groźbą zakończenia relacji czy też groźbą odebrania sobie życia.
Najczęściej przekaz ma formę trybu warunkowego, na zasadzie: „Jeśli ci na mnie zależy, to zrobisz to czego oczekuję”.
Osoba uciekająca się do szantażu to zazwyczaj osoba o usposobieniu egocentrycznym. Osoba, która odczuwa lęk przed porzuceniem i bojąca się samotności. Chce być blisko, ale wydaje jej się, że poprzez zachowanie manipulacyjne może zatrzymać drugą osobę. Szantażysta nie potrafi zrozumieć uczuć, potrzeb innych. Sam ma często problem z przyjęciem odpowiedzialności za własne działania i uczucia.
Szantaż może być również mechanizmem obronnym.
Szantaż emocjonalny może stanowić jeden z elementów uporczywego nękania (stalkingu).
Osoby należące do grona osób szantażowanych to osoby:
– nieasertywne
– nie potrafiące stawiać granic
– z niską samooceną
– z dużą potrzebą bycia akceptowaną za wszelką cenę
– które nie potrafią nawiązywać i utrzymywać zdrowych relacji międzyludzkich
Ofiary szantażu są narażone na silny stres, któremu towarzyszy poczucie lęku, zobowiązania i winy. Szantaż ma destruktywny wpływ na ofiary i wiąże się z konsekwencjami:
– obniżona pewność siebie
– zawstydzenie
– obniżony szacunek do siebie
– złość i wytrącenie z równowagi
– poczucie zagrożenia
– strach
– poczucie winy, wyrzuty sumienia
– bezradność
– niechęć
– frustracja
Wyróżniamy cztery typy sprawców szantażu emocjonalnego:
1. Prokurator – używanie szantażu w jawny sposób za pomocą gróźb, agresji, złości, jeśli ofiara nie chce wykonywać poleceń szantażującego. Zapowiada on karę i spełnienie gróźb. Jego zachowanie wywołuje strach.
2. Biczownik – sprawca obwinia osobę, którą pragnie zmanipulować za swoje niepowodzenie życiowe i stara się wywołać u niej poczucie winy. Najczęściej sugeruje, że zrobi sobie krzywdę, jeśli jego oczekiwania nie zostaną spełnione.
3. Cierpiętnik – wywoływanie poczucia winy, wyrzutów sumienia. Zachowanie wywołuje dyskomfort i współczucie.
4. Kusiciel – sprawca wydaje się być przyjaźnie nastawiony do ofiary i obiecuje jej korzyści w zamian za spełnienie swoich roszczeń, a faktycznie nie zamierza dotrzymać obietnicy.
Szantaż emocjonalny stosują często dzieci wobec rodziców. Dzieci stosują tę technikę bezwiednie. Jeśli im się ulega, to szybko się uczą, że ta technika jest skuteczna, więc ją rozwijają i zaczynają stosować z premedytacją. Ale i rodzice nie są bez winy, bo i oni stosują szantaż wobec dzieci, żeby wymóc na dzieciach określone zachowanie. Dziecko wtedy wzrasta w poczuciu, że musi zasłużyć na czuła miłość, co prowadzi do zaburzeń zachowania – poczucia winy i niskiej samooceny. Może wchodzić w przyszłości e toksyczne związki, a także w nich tkwić.
Najczęściej stosowany szantaż tutaj jest w trzech sferach życia dziecka:
– wybór drogi zawodowej
– wybór partnera
– wyprowadzka z domu
Najlepszą formą radzenia sobie z szantażem emocjonalnym jest wypracowanie asertywności, czyli grzecznego, stanowczego odmawiania stawianych żądzy i obrona własnych granic. Wymaga to podniesienie własnej samooceny, wyzbycia się potrzeby bycia akceptowanym przez innych za wszelką cenę, wyzbycia się też strachu przed byciem porzuconym, jeśli nie spełnimy czyiś oczekiwań oraz wypracowanie umiejętności samodzielnego podejmowania decyzji. Wymaga to również gotowości do szczerej rozmowy z osobą, która szantażuje emocjonalnie.
Osoby borykające się z problemem szantażu emocjonalnego powinny zgłosić się do psychologa, a najlepiej do przerobienia tematu z psychoterapeutą.
Źródło tekstu:
Słownik uczuć i emocji – Małgorzata Brzoza i Piotr Rachoń
https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Szanta%C5%BC_emocjonalny
https://avigon.pl/blog/szantaz-emocjonalny-w-zyciu-i-w-zwiazku
https://psychocare.pl/szantaz-emocjonalny-jak-rozpoznac/
https://psychoterapiacotam.pl/szantaz-emocjonalny/
Źródło obrazka:
https://unsplash.com/photos/man-in-orange-top-beside-eyeglasses-on-brown-book-3U7HcqkIbb4
Role Playing Polska 
Dodaj komentarz