Dzień dobry
Dzisiaj kolejny temat z serii jak napisać scenariusz. Zapraszam.
Bohater – zazwyczaj postać literacka, osoba która odznaczyła się niezwykłymi/niecnymi czynami.
Skoro ostatnio było o historii i temacie, to dzisiaj odpowiemy sobie na pytanie do naszej historii:
– Skąd mam wiedzieć, jacy są bohaterowie, póki nie ma historii?
– Co jest ważniejsze: bohater czy historia?
Podstawowe, co należy wiedzieć to, to że bez odpowiednich bohaterów nie napiszesz dobrej historii. Z kolei bez przemyślanej historii, nawet najciekawsi bohaterowie będą się plątać bez sensu. Dlatego są ważne oba podejścia, bo przekładanie fabuły nad bohatera i bohatera nad fabułę, mogą zakończyć się klęską. Może być tak, że bohaterowie są tylko marionetkami w rozwoju wydarzeń, a jeśli posunie się to za daleko z bohaterami, otrzymamy w efekcie końcowym film, w którym tylko gadają, a nic się nie dzieje i do niczego to nie prowadzi. Po prostu trzeba trafić na złoty środek. Trzeba pracować nad obydwoma elementami jednocześnie, bo są nierozerwalnie ze sobą połączone i definiują się wzajemnie.
Fabuła to bohater w akcji, a akcja to działanie bohatera. Stąd nie działający bohater jest nudny i przewidywalny. Jego reakcja na daną sytuację wpływa na rozwój całej fabuły. Najaktywniejszy bohater ma największy wpływ na przebieg akcji. Jednakże sama akcja nie wystarczy, bo potrzebny jest konkretny cel i poważne przeszkody. Musi być jakiś konflikt, a stawka jego rozwiązania odpowiednio wysoka. Samotny wyścig mało kogo interesuje. Bo dramatyczna akcja to walka z ograniczeniami, niemocą, z lękami i obawami albo jest to próba przeciwstawienia się wpływom innych postaci (ich pragnieniom, celom, czynom). Akcja polega na przeciwstawianiu się prawu, autorytetom i wyrażanie niepopularnych opinii. Akcja to też wszystko, co robi bohater bez względu na konsekwencje, albo przeciwnie nie zważając na nie.
W przeciwieństwie do prawdziwych ludzi, to bohaterowie drążą temat i dążą do konfliktu, działają. Bohater jest metaforą, bo robi to, o czym marzy. Bo bohater filmowy nie musi być w pełni rzeczywisty, ma pasować do świata, tematu, celu i konfliktu, jaki mu wymyślimy.
Konflikt nie może być narzucony siłą, musi mieć podstawy, z których wywodzą się różnice i różne funkcje w scenariuszu.
Wpływ na rozwój akcji, to z takich najpopularniejszych tematów dotyczą:
– Nauczyciel/mentor
– Sprzymierzeniec
– Głos rozsądku
– Obserwator
Bohater musi działać i musi też znajdować się w sytuacji, w której chodzi o wysoką stawkę. Jednocześnie musi mieć też do wyboru kilka dróg i musi podjąć decyzję. Bohater, który dokonuje trudnych wyborów, moralnych, społecznych czy etycznych, jest fascynujący.
Przyczyna, skutek bodziec i reakcja, to fundament każdej opowieści. A żeby poznać przyczynę trzeba znać motyw postaci. Najpopularniejsze z nich to:
– zemsta
– niesprawiedliwość
– ambicja
– wspomnienia
– źli krewni
Bardzo ciekawym motywem jest porzucenie znanego świata na rzecz nieznanego.
Żeby bohater czegoś pragnął i dążył do czegoś, aby miał cel, to musi tego elementu w jego życiu brakować – utracił go albo jeszcze nie zdobył. Im ważniejszy element tym większa motywacja, a co za tym idzie zdecydowane działanie.
Bohater może dopuścić się złego czynu, jeśli kieruje nim pozytywna motywacja. Takie działanie zazwyczaj przynosi kolejne negatywne konsekwencje chociaż bohaterowie się łudzą, że ich niszczycielskie działanie przyniesie pozytywny skutek.
Punkt widzenia bohatera jest jak punkt widzenia kamery – zawsze subiektywny nacechowany jego marzeniami, obawami i lękami. Każdy bohater musi się odnaleźć, nauczyć, dostosować, dojrzeć.
Najważniejsze to znaleźć tę najistotniejszą słabość wadę i skazę.
Pamiętaj, że wszystkie postacie mają pewne granice i wytrzymałości, pojmowania, energii.
Działanie bohaterów stopniowo otwiera im oczy, na własne motywacje, pragnienia i obawy. Jeśli bohater dostrzeże swoją własną skazę, to może wyjść ze starcia ze sobą samym zwycięsko. W przypadku tragedii albo historii antagonisty, świadomość przyniesie ból, rozczarowanie, klęskę. Tym samym w dobrym wypadku konflikt jest rozwiązany, a cel osiągnięty albo wręcz przeciwnie – w złym: wszystko stracone i zaraz nastąpi koniec.
Konflikt wewnętrzny rodzi się z moralnych rozważań, niezdecydowania, jak postąpić, z różnych czynników, które sprawiają, że bohater w nie wątpi. Konflikt jest ciekawy, gdy ścierają się dwa silne, pozytywne pragnienia i równie silne, lecz z zasady przeciwstawne (na przykład: alkoholizm – konflikt między pragnieniem, a obawami). Autor nie może pomylić konfliktu wewnętrznego z działaniem bohatera. Działanie postaci jest efektem konfliktu wewnętrznego.
Oprócz konfliktu wewnętrznego bohatera, motywacji i samopoznania trzeba określić jego dominującą cechę charakterystyczną. Zadaniem scenarzysty jest odnaleźć te cechy, które mają wpływ na rozwój akcji.
Warto stworzyć szkic bohatera, korzystając z listy takich pomocników:
1) Ogólne:
– zainteresowania
– maniery/zwyczaje
– gusta
– przekonania polityczne
– bariery zawodowe
– wykształcenie
– zawód
– sytuacja finansowa
2) Zewnętrzne/fizyczne:
– problemy zdrowotne
– strój
– wiek i płeć
– wygląd
– stan zdrowia
3) Społeczne:
– nadzieję, ambicje, obawy
– zasady moralne
– status społeczny
– rodzina
– narodowość
– wyznanie
4) Psychologiczne:
– ambicje
– rozczarowania
– zachowywanie
– obsesje
– fobie
– przesądy
– filozofia
– temperament
– dzieciństwo
Niektórzy radzą nawet, żeby pisać szczegółową biografię bohatera i konstruować jego życie od urodzenia oraz analizować każdy szczegół. Jednakże przesadnie długa i szczegółowa biografia utrudnia i nie jest potrzebna, ani realistyczna, dlatego warto poruszać się w ramach odpowiedniej historii. Jeśli dany element przeszłości bohatera ma bezpośredni wpływ na przebieg akcji, nie wolno go pominąć.
Niedokończone sprawy postaci:
Jest to bagaż z przeszłości, który nie daje bohaterowi spokoju Są to jakieś nie załatwione sprawy, które nie pozwalają mu żyć normalnie, dopóki się z nimi nie rozprawi.
Inne ważne porady:
Bohaterowie bez skazy, bez problemów są nudni.
W filmie wszystko jest w czasie teraźniejszym akcja i wskazówki scenicznej nawet retrospekcje.
Najefektywniejsze działanie dramaturgii to takie, które wywołuje działanie innego bohatera.
Postacie, które użalają się nad sobą zazwyczaj nie działają, a taki wątek jest dla widza nudny.
A teraz zadajmy sobie pytanie:
– Kim są moi bohaterowie?
I kolejne ważniejsze pytania:
– Po co w ogóle są w scenariuszu?
– W jaki sposób wyrażają temat?
– Co nimi kieruje?
– Skąd się wziął konflikt między nimi?
– Ile musimy o nich wiedzieć?
– Czy naprawdę są potrzebni?
– Dlaczego akurat oni muszą znaleźć się w tej historii?
Musisz znać swoich bohaterów, gdy planujesz historię, musisz wiedzieć, jakby postąpił w danej sytuacji. Jednocześnie musisz pamiętać, o czym ma być twoja opowieść, bo ona stwarza sytuację, w której bohater ma się realizować.
I tak bohaterowie różnią się w zależności od gatunku: inni są bohaterowie powieści, kreskówek, seriali, seriali komediowych i opery. Każda forma ma pewne ograniczenia i wymogi, które określają rodzaj ekspresji bohatera.
Pisarz może przedstawić bohatera opisując go szczegółowo, ale w filmach określa go głos, zewnętrzna manifestacja. Postacie filmowe ożywają, kiedy działają, czyli robią rzeczy, które wyrażają ich myśli i uczucia. Raczej nie wystarcza by tylko byli.
Każdy bohater ma określony cel, temperament i zadanie, bez tego jest zbędny i prowadzony projekt jest bez sensu.
Jeśli stworzymy dwie podobne postacie to lepiej zastanowić się, czy najlepszym rozwiązaniem nie powinno być stworzenie jednego bohatera, no chyba że dwóch bliźniaków/bliźniaczki w komedii, pozwalają na osiągnięcie efektu komicznego. Jeśli już jednak postanowimy mieć dwóch podobnych bohaterów, to warto chociaż dać im cechy, które się różnią, bo bez tego konflikt nie będzie zbyt wyraźny.
Warto zadać sobie pytania, co zrobić by nasz bohater się wyróżniał:
– Jak mogę sprawić, by moja postać się wyróżniała?
– Dlaczego mój bohater jest inny?
Przede wszystkim tworząc postać, staraj się nie popełnić plagiatu innej, niech bohater będzie jedyny w swoim rodzaju i inny od pierwowzoru.
Zadbaj także, żeby w scenariuszu nie było postaci, które ze wszystkim i na wszystko się zgadzają.
Budowanie postaci to żmudny proces. Zaczyna się od pierwszego szkicu i trwa nieskończenie podczas spisywania.
Akcja kreuje bohaterów, a bohaterowie tworzą akcję.
Bohater staje się wiarygodny, jeśli autor dał mu coś z siebie. Spraw by postać stworzona w oparciu o własną cechę, była jak najbardziej realistyczna.
Dlatego warto zadać sobie pytanie:
– Co zrobiłbym na miejscu danego bohatera?
Nieważne ile was dzieli, bo łączy was ludzkie doświadczenie.
Pamiętać trzeba jednak, że pisarz tworzy postacie, ale nie żyje ich życiem i dlatego trzeba zachować krytyczny dystans. Można wyobrazić siebie jako bohatera, ale pod warunkiem zachowania również zdrowego dystansu.
Chcąc stworzyć realistyczną postać pisz mając na myśli konkretnego aktora – jego osobowość, głos.
Skutecznym zabiegiem jest pisanie poprzez odwrócenie metody o nie pisanie pod typ, ale brew niemu. Chodzi o to by nie poprzestawać na stereotypach, a dzięki temu można skomponować interesującą grupę bohaterów.
PROTAGONISTA
To postać centralna, główny bohater, najważniejsza osoba scenariuszu, z którą publiczność ma się utożsamość lub której ma się współczuć. Słowo protagonista pochodzi z greckiego i oznacza dosłownie: „pierwszego na linii walki„. Zazwyczaj protagonista pojawia się od razu, ale w niektórych firmach trzeba czekać, co na na celu zaskoczyć widzów.
Zazwyczaj mamy do czynienia z jednym bohaterem, ale zdarzają się czasem duety, a wyjątkowo zdarzają się filmy, gdzie mamy wielu bohaterów (nazywamy takie filmy budda movies albo ensemble movies). Te z wieloma bohaterami pisze się trudniej, dlatego dla początkujących zaleca się zacząć pisanie historii tylko jednego bohatera.
Protagonista jest często siłą napędową głównego konfliktu. Na początku może być bierny, ale potem próbuje wkroczyć do akcji. Może też będzie ofiarą i zacząć się mścić, albo próbować udowodnić, że jest niewinny. Widz musi się identyfikować z protagonistą, albo przynajmniej mu współczuć. Z kolei, jeśli protagonista jest zarozumiały, agresywny albo samolubny, to publiczność go najprawdopodobniej zlekceważy. Ale może też go takiego przedstawić też w innym świetle, tylko dodatkowo trzeba wtedy przekonać że ma jakieś dobre ukryte cechy. Co jednakże jest trudne. Nadzwyczajny bohater musi mieć taką cechę, dzięki której zwykli ludzie się w nim odnajdą. Najlepszym rozwiązaniem jest wyposażenie bohatera w słabość, która utrudnia osiągnąć cel. W pewnym momencie musi pojawić się empatia, szczególnie gdy bohater postępuje jasno, wiarygodnie i godnie pochwały. Kiedy protagonista działa, to jego czyny muszą mieć konsekwencje, szczególnie dla niego jak i dla innych. Bohater musi mieć więcej do stracenia niż zyskania. A najbardziej interesujące jest bohater który walczy o życie, miłość czy honor. Protagonista walczący tylko o siebie, jest nudniejszy od takiego, który jest gotowy poświęcić się dla innych.
ANTAGONISTA
Utrudnia protagoniście osiągnięcie celu. Antagonistą może być człowiek, zwierzę, zjawisko przyrodnicze albo nadprzyrodzone, jak i również wewnętrzny konflikt albo skaza protagonisty (na przykład: alkoholizm brak wiary w siebie).
Młodzi scenopisarze poświęcają zbyt mało uwagi antagoniście, przez co czarny charakter jest nudny. Najczęściej w dobrym scenariuszu, antagonista jest bardziej rozbudowany, niż protagonista, co jest zdecydowanie bardziej ciekawe.
Scenarzysta musi poznać charakter antagonisty, jego cechy dominujące, przeszłość, uczucia i motywy, które nim kierują (uzasadnienie działania). Antagonista to przeciwieństwo scenarzysty, dlatego najtrudniej go stworzyć. W dobrym scenariuszu jest złożony, skomplikowany antagonista i jeśli nie podamy działania antagonisty, sensownego celu, przykładów, to w efekcie otrzymamy stereotyp (na przykład: mary sue).
DRUGOPLANOWE
To postacie, które wspierają głównych bohaterów i są niezbędne dla rozwoju akcji, ale nie przyciągają tyle uwagi co antagoniści/protagoniści. Należy jednak im poświęcić też dużo czasu, jak głównym bohaterom. Mogą wspierać antagonistę i protagonistę albo realizować wątek poboczny, który podkreśla albo zaprzecza wątkowi głównemu.
POSTACIE EPIZODYCZNE
Mają na celu zapełnić fikcyjny świat albo w danym momencie przyśpieszyć rozwój akcji i zniknąć. Nie trzeba budować skomplikowanej charakterystyki, ale warto, żeby taka postać miała jakąś cechę dominującą, która wyróżnia ją z pośród tłumu. Epizodyczne postacie to głównie statyści.
Teraz zajmiemy się ŁUKIEM PRZEMIANY
Buduje się zazwyczaj prawie po konflikcie, a także po różnych stresogennych sytuacjach (na przykład: małżeństwo, rozwód). Bohaterowie dojrzewają poprzez konflikty.
Budując postać, warto mieć na uwadze kim postać jest na początku, a kim będzie w przyszłości, na zakończeniu historii. Wszystko powinno być spójne. Rodzaj przemiany i jej stopień zależą od rodzaju opowieści, bo nie wszyscy zmieniamy się w tym samym momencie, tempo i stopień jest różne. Czasami przemiana następuje w chwili kryzysowej, a czasami to powolny proces. Zdarza się tak, że mała zmiana ma największy skutek. Ważne by na zakończeniu transformacja była na tyle możliwa, co nieunikniona.
NIEWZRUSZONY
Postacie, które się nie zmieniają, muszą mieć niezmienność wpisaną w charakter. Zazwyczaj mają przekonanie, że żyją zgodnie z wewnętrznym kodeksem, który sprawia, że są niewzruszeni, jak skała w wiecznie zmieniającym się, niestałym świecie.
W serialach albo squelach często bohaterowie są niezmienni.
IMIĘ
Istotne jest imię bohatera, tylko trzeba pamiętać by nie były one podobne do siebie! No i kolejna zasada, to nie należy nadawać wszystkim imion, bo będą postacie uznane za istotne. Im więcej imion i nazwisk, to czytelnik/widz może stracić wątek. Dlatego gdy mamy jakąś epizodyczną postać, to warto nadać mu charakterystyczny przydomek.
Techniki by wzbudzić widza sympatię:
To dodanie do wątku, że bohaterowie są dobrzy dla zwierząt (szczęście psy) i dla dzieci, bi elementy te reprezentują niewinność, a także symbolizują altruizm i bezinteresowność. Jednakże ciekawostką jest, że kot już co innego symbolizuje i właścicielem tego zwierzęcia bardzo często jest właśnie czarny charakter.
No i na zakończenie:
Dobrze skonstruowany bohater działa i tworzy twoją opowieść 🙂
Źródło obrazka:
https://unsplash.com/photos/a-woman-sitting-in-a-chair-with-a-cat-in-her-lap-KPe-DzuTp60
Źródło tekstu:
Fade in czyli jak pisać scenariusz filmowy
Role Playing Polska 
Dodaj komentarz