Dzień dobry
Dziś taki temat. Znowuż jestem nieprzygotowana z zapasowymi wpisami. Ostatnio życie mam bardzo intensywne albo totalnie rozbite, gdzie nic mi się nie chce. Ale bardziej przeważa ogrom obowiązków. Także latam to tu, to tam. Dzisiaj w szkole córki zebranie. Tak to właśnie pędzę na zastrzyk i do pracy potem.
Ból zgodnie z definicją Międzynarodowego Towarzystwa Badania Bolu jest nieprzyjemnym, subiektywnym doznaniem czuciowym i emocjonalnym, powiązanym z rzeczywistym lub potencjalnym uszkodzeniem tkanek. Ból to zjawisko fizjologiczne.
Ból pełni w organizmie funkcję ostrzegawczą, informuje on o zagrożeniu choroby lub jest jej objawem.
Ból klasyfikujemy na podstawie mechanizmów jego powstawania oraz długości trwania:
-ból receptorowy – najczęściej występujący od bodźca bólowego
-ból neuropatyczny – rozlany, tępy, drętwienie, mrowienie lub pieczenie
-ból psychogenny – od przewlekłego stresu
-ból ostry
-ból przewlekły
BÓL FIZYCZNY
Ból fizyczny – jest doznaniem subiektywnym, dlatego nie ma obiektywnej oceny stopnia nasilenia bólu.
W praktyce fizjoterapeutycznej umiejętność oceny bólu pacjenta jest niezwykle istotna. Pomaga we właściwym doborze terapii, odpowiednich ćwiczeń i ich intensywności, a także umożliwia ocenę postępu rehabilitacji.
Skale bólu możemy wyznaczyć za pomocą jednowymiarowych lub wielowymiarowych skal.
Głównym celem jednowymiarowej skali jest ustalenie stopnia nasilenia bólu oraz skuteczności stosowania przeciwbólowego. Najczęściej stosuje się skalę numeryczną, skale wzrokowo-anologową oraz skale słowne. U dzieci i u osób z ograniczeniami stosuje się zazwyczaj skale obrazkowe, a u osób nieprzytomnych klasyfikacje oparte na zachowaniu.
Skala numeryczna (NRS Numerical Rating Scale) – jest łatwa do zastosowania. Jest na niej 11 stopni nasilenia bólu od 0 gdzie jest całkowity brak bólu do 10, gdzie występuje najgorszy wykazany ból. Tej skali nie stosuje się u dzieci < 9 lat.
Skala wzrokowo-analogowa (VAS – Visual Analogue Scale) – pacjent wskazuje palcem lub suwakiem nasilenie bólu. Od 0 to brak bólu, 10 najsilniejszy ból. Stosuje się zmodyfikowane skale, które mają rysunki twarzy, a także kolory. Uważa się jednak, że około 10-25% chorych nie jest w stanie wybrać odpowiedniego dla siebie punktu na linii.
Skala słowna (VRS – Verbal Rating Scale) jest to metoda umożliwiająca opisową ocenę bolu. Choremu przedstawia się szereg kolejno ustawionych cyfr z przypisanymi do nich określeniami nasilenia bólu. Najczęściej stosuje się pięciostopniowa skalę psychometryczną Likerta. Oceny stopnia natężenia bólu u dzieci powinna opierać się na odpowiednio przystosowanych dla tej grupy wiekowej skalach: skale obrazkowe > 3 r.ż, a u młodszych dzieci skale oparte na zachowaniu dziecka.
Skale wielowymiarowe są w postaci kwestionariuszy, służących równocześnie do oceny stopnia nasilenia bólu lub bólu przewlekłego. Ich wielowymiarowość pozwala na dobór adekwatnej metody terapeutycznej, zapewnia jednocześnie lepszą ocenę skuteczności leczenia w porównaniu ze skalami jednowymiarowymi.
Kwestionariusz ODI (Oswestry Disability Index) został opracowany w celu oceny stopnia niepełnosprawności spowodowanej bólem kręgosłupa w odcinku piersiowo-lędźwiowym.
Kwestionariusz RMDQ (Roland Morris Disability Questionnaire) opracowano w celu oceny wpływu bólu danego odcinka kręgosłupa na funkcjonowanie pacjenta. Składa się z 24 zdań, dotyczących czynności dnia codziennego, których wykonywanie może zaburzać ból. Kwestionariusz jest łatwiejszy, zwłaszcza dla osób starszych.
Skala WOMAC (Western Ontario and McMaster Universities Index of Osteoarthritis) – służy do oceny bólu u pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów kolanowych lub biodrowych.
Kwestionariusz MPQ (McGill Pain Questannaire) – opracowanie w celu oceny ilościowej i jakościowej doznań bólowych. Pozwala na określenie emocjonalnego aspektu doznań.
Kwestionariusz SF-36 najczęściej używany kwestionariusz służący do oceny jakości życia związanej ze zdrowiem. Składa się z 36 pytań odnoszących się do sprawności fizycznej, odczuwalnego bólu, poziomu energii, nastroju oraz wypływu stanu zdrowia na codzienne funkcjonowanie pacjenta.
Do tego punktu jeszcze można dać inna zmodyfikowaną formę skali nazwaną skalą Laitinena, która również jest subiektywną ocena bólu poprzez pacjenta, ale jest bardziej rozbudowana. Zawiera cztery obszary do oceny w skali od 0-4, gdzie cyfra 0 oznacza całkowity brak problemu w danym obszarze, natomiast cyfra 4 maksymalny jego stopień.
Wydawać się może, że największy ból to poród dziecko lub ostre zapalenie ucha środkowego. Jednakże z bólów wyróżniamy najbardziej bolesne choroby fizyczne, które mogą przerastać te bóle:
Guz mózgu – powoduje silny ból głowy, który nie ustępuje i staje się coraz bardziej intensywny.
Neuralgia nerwu trójdzielnego – silny ból twarzy, trwający od kilku sekund do 2 minut. Choroba ma charakter sezonowy (od listopada do lutego).
Artretyzm – (dna moczowa) to choroba polegająca na odkładaniu się kwasu moczowego w okolicach stawów. Ten zamiast rozpuszczać się we krwi zaczyna się krystalizować. Objawia się silnym bólem i opuchlizną stawów, gorączka i zapaleniem nerek. Jest to choroba nieuleczalna.
Kamica nerkowa – bardzo bolesna choroba. Jej przyczyną jest powstawanie złogów w układzie moczowym, które mają kształt kamieni o ostrych i nieregularnych kształtach. Powodują one uszkadzanie moczowodów. Chory dowiaduje się o chorobie, gry dojdzie do ataku kolki nerkowej, które jest na tyle bolesne, że uniemożliwia poruszanie się.
Rwa kulszowa – to uszkodzenia nerwu kulszowego lub jego korzeni. Objawia się w okolicach lędźwi, który promieniuje do pośladków i stóp. Atak bólu następuje niespodziewanie. Ból ma charakter rwący, powodujący cierpnięcie i mrowienie. Często pojawia się przy podnoszeniu ciężkich przedmiotów na prostych nogach.
Endometrioza – występująca tylko u kobiet. Polega na występowaniu komórek błony śluzowej macicy poza jamą macicy.
Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego – powstaje w skutek zamknięcie ujścia wyrostka do jelita ślepego przez kamień kałowy. Objawia się podwyższą temperaturą ciała, wymiotami, silnym bólem podbrzusza, krocza i miednicy. Nieleczone zapalenie prowadzi do zapalenia otrzewnej, co stanowi zagrożenie życia.
Ostre zapalenie trzustki – zanurzenie działania mechanizmów hamujących lub stabilizujących aktywność enzymów trzustkowych. Powoduję to silny ból brzucha promieniujący do pleców, obfite wymioty, twardy brzuch, wzdęcie i zasinienie twarzy.
Zespół zamrożonego barku – to stan zapalny torebki stawowej, który powoduje silny ból i ograniczoną ruchomość stawu.
Klasterowy ból głowy – to bardzo intensywny ból głowy w okolicy oczu i skroni, który czasem promieniuje do ucha lub potylicę. Oprócz bolu występuje obrzęk twarzy, przekrwione spojówki, opadnięte powieki, zwężone źrenice, pocenie się i uczucie zatkanego nosa.
Gorączka krwotoczna Ebola – temperatura ciała to ponad 40 st. C, bóle głowy, mięśni i stawów, zapalenie gardła oraz zapalenie przełyku z towarzyszącymi owrzodzeniami.
Alachazja przełyku – przewlekła choroba zaliczana do grupy motoryki przełyku, która prowadzi do niedożywienia.
BÓL PSYCHICZNY
Ból psychiczny (ból duszy, ból istnienia) to zjawisko powszechne i nieunikniona część ludzkiej egzystencji. Wymienia się czynniki tego bólu:
– zaburzenia psychiczne
– wydarzenia traumatyczne
– strata
– wykluczenie społeczne
– samoświadomość ograniczonych możliwości
– niedoskonałość
– nieśmiałość
– śmiertelność
Może być skutkiem utraty sensu życia, pustki wewnętrznej, wyrzutów sumienia, poczucia winy i krzywdy.
Ból psychiczny dotyczy zarówno osoby zdrowe jak i chore somatycznie.
Choroba zazwyczaj ma swój koniec, zaś ból psychiczny może trwać w nieskończoność.
Intensywność bólu ma różne intensywności od słabego do „nie do wytrzymania”.
Podstawową emocją związaną z bólem psychicznym jest rozczarowanie.
Źródło tekstu:
Ból psychiczny – konceptualizacja i narzędzia pomiaru Jan Chodkiewicz
www.apteline.pl/artykuly/czym-jest-bol-klasyfikacja-pomiar-odczuwanie-bolu
www.bardomed.pl/blog/porady-eksperta/subiektywna-ocena-natezenia-bolu-skala-vas-i-skala-laitinena/
www.mp.pl/bol/wytyczne/91404,skale-oceny-bolu
www.mpl2.pl/10-najbardziej-bolesnych-chorob/#page-content
www.medonet.pl/zdrowie,piec-najbardziej-bolesnych-chorob,artykul,1732641.html
Źródło obrazka:
Role Playing Polska 
Dodaj komentarz